Yannis Tsaruhis

Tsaruhis 13 Ocak 1910'da Pire'de, kısa süre sonra Atina'ya taşınan bir ailede doğdu. 1929'dan 1935'e kadar Atina Güzel Sanatlar Okulu'nda Konstantinos Parthenis'in öğrencisi oldu ve aynı zamanda, 1931'den itibaren, Bizans ikona sanatını yeniden canlandıran ressam ve yazar Fotis Kondoglu'nun yanında çalıştı; Tsaruhis ondan düz rengi, sağlam çizgiyi ve halk ressamı Theofilos'a duyulan saygıyı öğrendi ve bunlar ömür boyu onunla kaldı. 1935'te İstanbul'a, ardından Paris'e gitti; orada Matisse'in eserlerini gördü, Giacometti ve heykeltıraş Laurens ile tanıştı. İlk kişisel sergisi 1938'de Atina'da açıldı.

1940–41'de Arnavutluk cephesinde savaştı, işgal yıllarını Atina'da resim yaparak geçirdi ve Karolos Koun'un Sanat Tiyatrosu ile uzun işbirliğine başladı; 1940'lardan itibaren bu tiyatro için dekor ve kostüm tasarladı. 1950'ler ve 1960'larda en çok bilinen eserlerini, denizcileri, askerleri, kahvehaneleri resmetti ve uluslararası ün kazandı; 1958'de Venedik Bienali'nde Yunanistan'ı temsil etti. Aynı yıl Dallas'ta Maria Callas'ın Medea'sını tasarladı, daha sonra da 1961'de Epidavros'taki Medea'sını.

1967–74 diktatörlüğü sırasında Paris'te yaşadı ve 1980'de kesin olarak döndü. 1981'de Atina'nın kuzeyindeki Marusi'deki evini Yannis Tsaruhis Vakfı ve müzesine dönüştürdü. 20 Temmuz 1989'da Atina'da öldü.

Tsaruhis, modern bir Yunan sanatının ne olabileceğini soran ressam ve şairlerin, yani 1930'lar kuşağının bir üyesiydi ve onun cevabı zaten var olana bakmaktı: Bizans ikonaları, Karagöz gölge oyunu, Theofilos'un naif resimleri, Pire'nin neoklasik evleri, tavernalarda zeybek oynayan dansçılar. Bütün bunları Matisse'ten öğrendiği berraklık ve renkle resmetti. En sevdiği konu genç erkekti; üniformalı ya da gömlekli, bir masada oturan ya da bir kapı eşiğinde duran, erkek güzelliğine karşı kendi döneminde cesur sayılan bir açıklıkla çizilmiş; bu da eserlerinin bugün sevilmesinin bir nedenidir.

Ünlü resimleri arasında 1930'lardan itibaren yaptığı çok sayıda denizci resmi, 1950'lerin askerleri ve εύζωνες (evzonlar), aylar ve mevsimler üzerine alegorik dizi ve Καφενείο Νέον (Neon Kahvesi, 1965–66) yer alır; bu büyük tuval, Omonia Meydanı'ndaki bir kahvehanenin sert ışığı altında tek başına oturan adamları gösterir. Pire ve Atina'nın eski evlerini gösteren suluboyaları, çevresinde yıkılmakta olan bir şehri kayda geçirir.

Tiyatroda Koun'un Lorca ve Tennessee Williams sahnelemeleri, Epidavros'taki antik drama ve opera için tasarım yaptı; 1977'de ise Euripides'in Τρωάδες (Troyalı Kadınlar) oyununu Atina'nın merkezindeki açık bir otoparkta bizzat sahneledi ve tasarladı. Yazı da yazdı: Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος (Damda Yalnız Bir Serçe Gibi, 1978) ve Αγαθόν το εξομολογείσθαι (İtiraf Etmek İyidir, 1986) kuru ve nükteli bir Yunancayla yazılmış denemeleri ve anıları bir araya getirir.

Marusi'deki Yannis Tsaruhis Vakfı müzesi, yaşadığı ve çalıştığı evde, resimlerini, sahne tasarımlarını ve kişisel eşyalarını sergiler; Atina Ulusal Galerisi de önemli eserlerinin birçoğuna sahiptir; 2009–10'da Benaki Müzesi'ndeki büyük yüzüncü yıl sergisi rekor sayıda ziyaretçi çekti. Denizcileri ve askerleri artık Yunanistan'ın ulusal imgesinin parçasıdır; afişlere, kitap kapaklarına ve kartpostallara basılır, Koun için yaptığı dekor ve kostümler de Yunan tiyatro tarihine aittir. «Στην Ελλάδα είσαι ό,τι δηλώσεις» (Yunanistan'da kendini ne olarak beyan edersen osun) sözü, Yunanların kendini yeniden icat etme alışkanlığı hakkında, genellikle gülerek, sürekli alıntılanır. Öğrenciler Atina merkezine metroyla yarım saat uzaklıktaki Marusi müzesini ziyaret edebilir ve Ulusal Galeri'de eserlerini arayabilir.

• Modern resim okumadan önce Fotis Kondoglu'nun atölyesinde Bizans ikonası yapmayı öğrendi ve ikona ressamının düz rengini ve sağlam çizgisini ömrü boyunca korudu.
• Maria Callas'ın Medea'sını 1958'de Dallas'ta, 1961'de de yeniden Epidavros antik tiyatrosunda tasarladı.
• 1977'de Euripides'in Troyalı Kadınlar oyununu Atina'nın merkezindeki bir otoparkta sahneledi.
• Kitabının adı «Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος», Mezmurlar'dan bir dizedir: damda yalnız bir serçe gibi.