Dimitrios Eginitis

Eginitis 1862’de Atina’da doğdu. Varvakeio okulundan sonra Atina Üniversitesi’nde matematik okudu; ardından devlet onu, Fransa’nın bu bilimin büyük merkezlerinden biri olduğu bir dönemde, astronomide uzmanlaşması için Paris’e gönderdi. 1890’da Atina Ulusal Gözlemevi’nin (Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών) müdürü olmak üzere Yunanistan’a döndü; 1896’dan itibaren üniversitede astronomi ve meteoroloji profesörüydü. Müdürlük görevini kırk yılı aşkın sürdürdü.

Gözlemevi 1842’de bankacı Georgios Sinas’ın bağışıyla, Akropolis yakınında Danimarkalı mimar Theophil Hansen’in tasarladığı zarif bir binada kurulmuştu. Eginitis geldiğinde az aleti ve az faaliyeti vardı. Onu baştan sona yeniden düzenledi, bağışçılardan ve devletten para buldu, yeni teleskoplar ve donanım getirdi, yeni bölümler kurdu.

Kamusal hayatta da etkindi. 1917’de ve 1926’da iki kez eğitim bakanı oldu, astronomi ve Yunanistan’ın iklimi üzerine makaleler ve popüler kitaplar yazdı, onlarca yıl takvimin reformu için devlete baskı yaptı. 1926’da Atina Akademisi’nin (Ακαδημία Αθηνών) ilk üyelerinden biri oldu; 1929’da başkanlığını, 1933’e kadar da genel sekreterliğini yaptı. 14 Mart 1934’te Atina’da öldü.

Eginitis’in büyük başarısı Yunanistan’a bilimsel bir altyapı kazandırmaktı. Onun yönetiminde gözlemevi ülke genelinde düzenli meteoroloji gözlemlerine başladı; bu, sonraki ulusal hava durumu servisinin temeli oldu. Kendisi de Atina’nın ve Yunanistan’ın iklimini inceledi ve bu konuda yazdı. Avrupa’nın depreme en yatkın ülkelerinden birinde vazgeçilmez olan bir sismoloji servisi de kurdu; böylece sarsıntılar yalnızca korkulan değil, kaydedilen ve incelenen olaylar hâline geldi. Astronominin kendisinde aletleri modernleştirdi ve Yunanistan’ı uluslararası bilim camiasıyla buluşturdu.

Gündelik hayattaki en görünür mirası takvimdir. Yunanistan 1923’e kadar hâlâ eski Jülyen takvimini kullanıyordu; bu takvim o sırada Batı Avrupa’da kullanılan Gregoryen takviminin on üç gün gerisindeydi. Bu durum ticarette, diplomaside ve bilimde bitmek bilmeyen karışıklığa yol açıyordu. Eginitis yıllarca ülkenin değişmesi gerektiğini savundu ve 1923’te devlet sonunda bunu yaptı: 15 Şubat 1923’ün ertesi günü 1 Mart ilan edildi. Ertesi yıl Yunanistan Kilisesi sabit bayramlar için düzeltilmiş bir takvimi benimsedi, ama Paskalya’nın geleneksel tarihini korudu. İnananların bir azınlığı değişikliği reddetti ve bugün hâlâ «eski takvimi» izliyor; onlara παλαιοημερολογίτες (Eski Takvimciler) denir.

Atina Ulusal Gözlemevi bugün astronomi, jeodinamik ve çevre araştırmaları enstitüleriyle Yunanistan’ın önde gelen araştırma merkezlerinden biridir; meteoroloji istasyonları da Yunanların haberlerde duyduğu günlük hava durumu raporlarının hâlâ bir parçasıdır. Akropolis’in karşısındaki Nymphe Tepesi’nde yer alan eski bina bir müze ve ziyaretçi merkezine ev sahipliği yapar; geceleri tarihî bir teleskoptan bakabilirsiniz. Bir Yunan ne zaman «yeni takvim»den (νέο ημερολόγιο) ya da «eski takvim»den (παλαιό ημερολόγιο) söz etse, Eginitis’in uğrunda mücadele ettiği bir değişiklikten söz ediyordur. Atina’da ve başka kentlerde sokaklar onun adını taşır.

• Atina Ulusal Gözlemevi’ni 1890’dan ölümüne kadar kırk yılı aşkın süre yönetti.
• Yunanistan’da 15 Şubat 1923’ü doğrudan 1 Mart 1923 izledi.
• Atina Akademisi’nin ilk yılı olan 1926’dan beri üyesi, 1929’da da başkanıydı.
• Avrupa’nın en depremsel ülkelerinden biri olan Yunanistan’da ilk deprem kayıtlarını da o düzenledi.