Grigorios Ksenopulos

Ksenopulos 9 Aralık 1867'de İstanbul'da (Konstantinopolis) doğdu, ama ailesi Zakintoslu idi ve o da adada büyüdü; adanın aristokratları, köylüleri, ağzı ve dedikoduları en iyi kitaplarını doldurur. 1883'te üniversitede fizik ve matematik okumak için Atina'ya geldi; okulu hiç bitirmedi, çünkü çoktan yazmaya ve yayımlamaya başlamıştı. İlk romanı Ο άνθρωπος του κόσμου (Sosyete Adamı) 1888'de, yirmi yaşındayken çıktı ve o andan itibaren gazeteci, eleştirmen, editör ve romancı olarak kalemiyle geçindi; hayatının neredeyse her yılı gazeteler için bir tefrika roman yazdı.

1896'da, Nikolaos Papadopulos'un 1879'da kurduğu resimli çocuk dergisi Η Διάπλασις των Παίδων'ın (Çocukların Yetişmesi) genel yayın yönetmeni oldu ve dergiyi 1948'e kadar yönetti. Her hafta okurların mektuplarını yanıtlıyor ve Φαίδων imzalı, sohbet havasında bir «Atina mektubu» yazıyordu; mektup hep «Σας ασπάζομαι» (Sizi kucaklarım) sözleriyle biterdi. Yarım yüzyıl boyunca Yunan çocukları, aralarında sonraki kuşakların yazarlarının çoğu da olmak üzere, onunla büyüdü. 1927'de bugün hâlâ yayımlanan edebiyat dergisi Νέα Εστία'yı kurdu.

1931'de Atina Akademisi'ne seçildi, 1934'te de Yunan Yazarlar Derneği'nin ilk başkanı oldu. 1903'te İskenderiyeli bilinmeyen bir şair hakkında yazan ilk Atinalı eleştirmen olmuştu: Konstantinos Kavafis. Anılarını 1938–39'da Η ζωή μου σαν μυθιστόρημα (Roman Gibi Hayatım) adıyla yayımladı ve 14 Ocak 1951'de Atina'da öldü.

Ksenopulos iki tür kurmaca yazdı. Kalıcı olanlar Zakintos kitaplarıdır. Μαργαρίτα Στέφα (1893) ada yaşamını anlatan ilk romanıydı. Ο κόκκινος βράχος (Kızıl Kaya, 1905), adanın soylu aileleri arasında geçen ve kitaba adını veren, denizin üzerindeki kızıl uçurumda sona eren Fotini Santri'nin aşk hikâyesidir. 1901'de yazılıp 1909'da oyuna dönüştürülen Στέλλα Βιολάντη (Stella Violanti) onun minyatür başyapıtıdır: Zakintoslu zengin bir tüccarın kızı Stella, babasının hor gördüğü bir gence aşk mektubu yazar; mektup duyulunca babası onu af dileyene kadar bir kilere kapatır, Stella ise haksız olduğunu söylemektense ölmeyi seçer. Ο Πόπολαρος (Halktan Adam, 1933) adlı oyun, Zakintoslu bir köylüyü adanın soylularının karşısına koyar.

Atina romanları, yakından okuduğu Balzac ve Zola tarzında toplumsal panoramalardır. Πλούσιοι και φτωχοί (Zenginler ve Yoksullar, 1919), Τίμιοι και άτιμοι (Namuslular ve Namussuzlar, 1921) ve Τυχεροί και άτυχοι (Şanslılar ve Şanssızlar, 1924) üçlemesi, iki savaş arası Atina'nın toplumsal merdiveninde inip çıkan aileleri izler. Sahne için Το μυστικό της Κοντέσσας Βαλέραινας (Kontes Valeraina'nın Sırrı, 1904), Ψυχοσάββατο (Ruhlar Cumartesisi, 1911) ve Φοιτηταί (Öğrenciler, 1919) oyunlarını yazdı; Yunanistan'da Ibsen'i savunan ilk kişiler arasındaydı. Dili, halk dili resmî dil olmadan çok önce, akıcı ve modern bir halk Yunancasıdır; bir asır sonra bu kadar kolay okunmasının bir nedeni de budur.

Στέλλα Βιολάντη Yunan ortaöğretiminde okutulur ve «Στέλλα Βιολάντη» babasına karşı gelen kızın simgesi olmuştur; eser defalarca filme alınmış ve sahnelenmiştir. «Σας ασπάζομαι, Φαίδων» sözü yaşlı Yunanlıları hâlâ gülümsetir; Η Διάπλασις των Παίδων ise 1880'lerden 1940'lara kadar okur yetiştiren, pek çoğunun ilk dizelerini gönderdiği dergi olarak hatırlanır. Zakintos kentinde Gaita sokağındaki evi bugün Ksenopulos Müzesi'dir; üst katta yazı masası ve el yazmaları, zemin katta bir çocuk kütüphanesi bulunur. Kurduğu dergi Νέα Εστία, hâlâ yayımlanan en eski Yunan edebiyat dergisidir. Romanları yeniden kitapçılarda ve 2022'den beri kamu malı olduğu için internette ücretsiz okunabilir.

• 1903'te «Ένας ποιητής» (Bir Şair) yazısını yayımladı; bu, o zamanlar İskenderiye dışında tanınmayan Konstantinos Kavafis hakkında Atina'da çıkan ilk makaleydi.
• Çocuklara yazdığı haftalık mektubu 1896'dan 1948'e kadar, elli yılı aşkın süre «Φαίδων» diye imzaladı.
• 1927'de kurduğu Νέα Εστία o günden beri kesintisiz yayımlanıyor.
• Anılarının adı Η ζωή μου σαν μυθιστόρημα, yani «Roman Gibi Hayatım»dır; yaklaşık seksen roman yazmış biri için yerinde bir başlık.