Dionisios Solomos

Solomos, 8 Nisan 1798'de Zakintos'ta Kont Nikolaos Solomos ile genç kâhyası Angeliki Nikli'nin oğlu olarak doğdu; kont ölüm döşeğinde onunla evlendi ve bu, çocuğu meşru ve zengin kıldı. İyon soylularının pek çok oğlu gibi İtalya'ya gönderildi; Cremona'da ve Pavia Üniversitesi'nde okudu ve İtalyanca şiir yazmaya başladı. 1818'de, sokakta Yunanca, salonlarda İtalyanca konuşulan bir dünyaya, Zakintos'a döndü.

1821 Yunan ayaklanması yönünü değiştirdi. Mayıs 1823'te, birkaç hafta içinde, Özgürlük İlahisi'ni Yunanca yazdı; şiir 1825'te Missolonghi'de ve Paris'te basıldı ve onu bütün Avrupa'da ünlü yaptı. 1824'te ayrıca, eski tarzda yapay bir Yunanca isteyen âlimlere karşı konuşulan halk dilini (dimotiki) savunan Διάλογος (Diyalog) adlı eseri yazdı. Orada inancını dile getirir: «Μήγαρις έχω άλλο στο νου μου πάρεξ ελευθερία και γλώσσα;» (Aklımda özgürlük ve dilden başka bir şey var mı?).

1828'de, o sırada İngiliz yönetimindeki İyon Adaları'nın başkenti olan Korfu'ya taşındı ve hayatının geri kalanını orada geçirdi: yavaş çalışarak, durmadan yeniden yazarak ve neredeyse hiçbir şey yayımlamayarak. Son yılları aile davaları ve hastalıkla gölgelendi. 9 Şubat 1857'de Korfu'da öldü; kalıntıları daha sonra Zakintos'a taşındı.

Özgürlük İlahisi, Özgürlüğe Yunanların kemiklerinden doğrulan bir kadın olarak seslenen ve ardından devrimin ilk savaşlarını anlatan uzun bir şiirdir. İlk iki kıtası, «Σε γνωρίζω από την κόψη / του σπαθιού την τρομερή» (Seni kılıcının korkunç keskinliğinden tanıyorum), her Yunan'ın söylediği dizelerdir. Solomos bunu Εις τον θάνατον του Λορδ Μπάιρον (Lord Byron'ın Ölümüne Od, 1824) ve Η Φαρμακωμένη (Zehirlenmiş Kız) gibi bir dizi lirik şiirle izledi.

Olgunluk dönemi eserleri farklıdır: yoğun, vizyoner ve bitmemiş. Ο Κρητικός (Giritli, 1833–34), gemisi batan Giritli bir isyancının, sevgilisini yüzerek kıyıya çıkarmaya çalıştığı ve ay ışığına bürünmüş bir kadının, Φεγγαροντυμένη'nin denizden yükseldiğini gördüğü geceyi anlatışıdır. 1826'dan 1840'lara kadar üç ardışık taslak halinde üzerinde çalışılan Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι (Özgür Kuşatılmışlar), 1826 baharında Missolonghi'nin açlık çeken savunucularını ve onları yaşamaya ayartan çevredeki doğanın güzelliğini konu alır; «Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει» (Ovada mezarın derin sessizliği hüküm sürüyor) dizesi ezbere bilinir. Η Γυναίκα της Ζάκυθος (Zakintoslu Kadın) nefret dolu bir kadının acımasız bir düzyazı portresidir; Ο Πόρφυρας (Köpekbalığı, 1849) ise Korfu limanında bir köpekbalığı tarafından öldürülen genç bir İngiliz askerini anlatır. Solomos, bunun radikal bir seçim olduğu bir dönemde halkın dili olan dimotiki Yunancasıyla yazdı; arkadaşı Iakovos Polylas parçaları bir araya getirip 1859'da Άπαντα τα Ευρισκόμενα (Bulunan Bütün Eserler) adıyla yayımladı.

Solomos'la tanışmanın en kolay yolu marşı dinlemektir: Özgürlük İlahisi'nin Mantzaros'un müziğiyle ilk iki kıtası 1865'te Yunanistan, 1966'da Kıbrıs tarafından kabul edildi ve 25 Mart ile 28 Ekim'deki her okul kutlamasında ve milli takımın her maçından önce söylenir. Yunan öğrenciler lisede Ο Κρητικός ve Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι'yi okur ve «ελευθερία και γλώσσα» üzerine dizesi Yunan dili ne zaman tartışılsa alıntılanır. Zakintos'ta ana meydan, heykelinin ve mezarının bulunduğu Solomos ve Ünlü Zakintoslular Müzesi'nin yer aldığı Πλατεία Σολωμού'dur; Korfu şehrinde yaşadığı ev küçük bir Solomos müzesidir. Hemen hemen her Yunan kentinde Οδός Σολωμού adlı bir sokak vardır.

• Solomos ilk şiirlerini İtalyanca yazdı ve yazılı Yunancaya hiçbir zaman tam olarak hâkim olamadı; hayatı boyunca Yunanca dizelerinin yanında İtalyanca notlar ve taslaklar tuttu.
• Özgürlük İlahisi 158 kıtadan oluşur, ama ulusal marş olarak yalnızca ilk ikisi söylenir.
• Yunanistan ve Kıbrıs aynı ulusal marşı paylaşır; bu onu iki egemen devletin kullandığı az sayıdaki marştan biri yapar.
• 1830'dan sonra neredeyse hiçbir şey yayımlamadı; ünlü şiirlerinin çoğu ancak ölümünden sonra, varyantlarla dolu defterlerden derlenerek basıldı.