Dionisios Solomos

Solomos urodził się na Zakintos 8 kwietnia 1798 roku jako syn hrabiego Nikolaosa Solomosa i jego młodej gospodyni Angeliki Nikli; hrabia poślubił ją na łożu śmierci, co uczyniło chłopca prawowitym dziedzicem i bogaczem. Jak wielu synów jońskiej szlachty został wysłany do Włoch, gdzie uczył się w Cremonie i na Uniwersytecie w Pawii i zaczął pisać wiersze po włosku. W 1818 roku wrócił na Zakintos, do świata, który na ulicy mówił po grecku, a w salonach po włosku.

Greckie powstanie 1821 roku zmieniło jego drogę. W maju 1823 roku, w ciągu kilku tygodni, napisał po grecku Hymn do Wolności; wydrukowano go w 1825 roku w Missolungi i w Paryżu, a to przyniosło mu sławę w całej Europie. W 1824 roku napisał też Διάλογος (Dialog), obronę mówionego, ludowego języka (dimotiki) przed uczonymi, którzy chcieli sztucznej greki w starożytnym stylu. Wyraża w nim swoje credo: «Μήγαρις έχω άλλο στο νου μου πάρεξ ελευθερία και γλώσσα;» (Czy mam w głowie coś innego niż wolność i język?).

W 1828 roku przeniósł się na Korfu, ówczesną stolicę Wysp Jońskich pod rządami brytyjskimi, i pozostał tam do końca życia, pracując powoli, bez końca przepisując i prawie nic nie publikując. Jego ostatnie lata przyćmiły rodzinne procesy sądowe i choroba. Zmarł na Korfu 9 lutego 1857 roku; jego szczątki przeniesiono później na Zakintos.

Hymn do Wolności to długi poemat, który zwraca się do Wolności jak do kobiety powstającej z kości Greków, a następnie opowiada o pierwszych bitwach rewolucji. Jego dwie pierwsze strofy, «Σε γνωρίζω από την κόψη / του σπαθιού την τρομερή» (Poznaję cię po straszliwym ostrzu twego miecza), śpiewa każdy Grek. Po nim Solomos napisał Εις τον θάνατον του Λορδ Μπάιρον (Odę na śmierć lorda Byrona, 1824) oraz szereg wierszy lirycznych, takich jak Η Φαρμακωμένη (Otruta).

Jego dojrzałe dzieła są inne: gęste, wizyjne i niedokończone. Ο Κρητικός (Kreteńczyk, 1833–34) to relacja rozbitka, kreteńskiego powstańca, z nocy, w której próbował dopłynąć z ukochaną do brzegu i ujrzał kobietę w świetle księżyca, Φεγγαροντυμένη, wynurzającą się z morza. Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι (Wolni oblężeni), nad którymi pracował od 1826 roku do lat 40. XIX wieku w trzech kolejnych redakcjach, opowiadają o głodujących obrońcach Missolungi wiosną 1826 roku i o pięknie otaczającej ich przyrody, które kusi ich do życia; wers «Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει» (Głęboka cisza grobu panuje nad równiną) znany jest na pamięć. Η Γυναίκα της Ζάκυθος (Kobieta z Zakintos) to okrutny prozatorski portret nienawistnej kobiety, a Ο Πόρφυρας (Rekin, 1849) opisuje młodego angielskiego żołnierza zabitego przez rekina w porcie Korfu. Solomos pisał w ludowej grece, języku ludu, w czasie gdy był to wybór radykalny, a jego przyjaciel Iakovos Polylas zebrał fragmenty i opublikował je w 1859 roku jako Άπαντα τα Ευρισκόμενα (Wszystkie zachowane dzieła).

Najprostszy sposób, by poznać Solomosa, to posłuchać hymnu: dwie pierwsze strofy Hymnu do Wolności z muzyką Mantzarosa przyjęła Grecja w 1865 roku, a Cypr w 1966 roku, i śpiewa się je na każdej szkolnej uroczystości 25 marca i 28 października oraz przed każdym meczem reprezentacji. Greccy uczniowie czytają Ο Κρητικός i Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι w liceum, a jego wers o «ελευθερία και γλώσσα» cytuje się zawsze, gdy mowa o języku greckim. Na Zakintos główny plac to Πλατεία Σολωμού z jego pomnikiem i Muzeum Solomosa i Wybitnych Zakintyjczyków, gdzie znajduje się jego grób; w mieście Korfu dom, w którym mieszkał, jest małym muzeum Solomosa. Ulice o nazwie Οδός Σολωμού istnieją niemal w każdym greckim mieście.

• Solomos pisał pierwsze wiersze po włosku i nigdy w pełni nie opanował pisanej greki; przez całe życie trzymał włoskie notatki i szkice obok swoich greckich wersów.
• Hymn do Wolności ma 158 strof, ale jako hymn państwowy śpiewa się tylko dwie pierwsze.
• Grecja i Cypr mają ten sam hymn państwowy, co czyni go jednym z nielicznych hymnów używanych przez dwa suwerenne państwa.
• Po 1830 roku nie publikował prawie nic; większość jego słynnych wierszy wydrukowano dopiero po jego śmierci, zebrane z zeszytów pełnych wariantów.