Yorgos Zambetas

Zambetas 25 Ocak 1925'te Atina'da doğdu. Çocukken babasının berber dükkânında yardım ediyor, orada gizlice buzukide ilk ezgilerini uyduruyordu; 1938'de Vasilis Tsitsanis ile tanışması onu derinden etkiledi. Bu çalgıyı, henüz rebetikonun yeraltı dünyasına ait olduğu ve saygın ailelerin onu küçümsediği bir dönemde eline aldı. Kulaktan ve çalarak, küçük meyhanelerde ve kulüplerde, Alman işgali ve iç savaşın zor yıllarında öğrendi. 1950'lerde, buzuki kenardan Yunan popüler müziğinin merkezine taşınırken, o Atina'nın en tanınmış çalgıcılarından biriydi.

Asıl sahnesi κέντρο idi, yani canlı müzik yapılan gece kulübü; orada onlarca yıl çaldı. Seyirciler hızlı, parlak ve hünerlerle dolu tekniği için geliyordu, ama adamın kendisi için de: güler, müzisyenlerle şakalaşır, şarkı söyler, bazen de çalarken ayağa kalkıp dans ederdi. 1960'larda Yunan sineması zirvedeydi ve yapımcılar buzuki sahneleri istiyordu; Zambetas pek çok filmde, çoğu zaman kendisini oynayarak, yıldızlar dans ederken bir meyhanede çalarken göründü. Bazı hesaplara göre 160'tan fazla Yunan filminde yer aldı. Genç şarkıcılara da yardım etti: Dimitris Mitropanos ona büyük öğretmenim derdi. 1980'lere kadar sahneye çıkmayı sürdürdü ve 10 Mart 1992'de Atina'da öldü. En çok insanları mutlu eden bir müzisyen olarak hatırlanır.

Zambetas aynı anda iki şeydi: bir çalgıcı ve bir şarkı yazarı. Çalgıcı olarak, Manolis Chiotis'ten sonra buzukiyi bir virtüözlük çalgısına dönüştüren kuşağa aitti. Soloları ve taksimleri, yani bir şarkıdan önceki serbest doğaçlama girişler, hızlı ve esprili idi; seyirciyi ani ritim değişiklikleriyle şaşırtmayı severdi. Zeybekiko, hasapiko ve hızlı hasaposerviko çalardı; bunlar bir Yunan meyhanesinde herkesin tanıdığı danslardır.

Besteci olarak çok sayıda popüler şarkı yazdı ve bunların çoğunu sıcak, hafif kısık sesiyle kendisi söyledi. En sevilenleri arasında Δεν έχει δρόμο να διαβώ (Geçecek Yolum Yok, 1963), Vicky Moscholiou'nun söylediği Τα δειλινά (Akşamüstleri, 1964), buzuki enstrümantali Σήκω χόρεψε συρτάκι (Kalk Bir Sirtaki Oyna, 1965) ve Tolis Voskopoulos'un söylediği Αγωνία (Kaygı, 1970) yer alır. Bunlar aşk, yolculuk, şarap ve dans üzerine şarkılardır; ezgileri kolay akılda kalır, ritimleri dans pisti için yapılmıştır. Birçoğu sinemada duyuldu ve filmler onları yaşattı: Yunan televizyonunda eski bir siyah-beyaz komedi her gösterildiğinde, yeni bir kuşak Zambetas'ı buzukisinin başında sırıtırken görür. Müziğinde eski rebetikonun karanlığından hiçbir şey yoktur; o, yoksul ama umutlu, günü unutmak için geceleri dışarı çıkan bir Atina'nın sesidir.

Yunan televizyonu 1960'ların filmlerini hâlâ neredeyse her hafta gösteriyor ve Zambetas bunların çoğunda var: birini izlemek onunla tanışmanın en kolay yoludur. Şarkıları klasik λαϊκά (halk şarkıları) çalma listelerinin hepsinde yer alır ve buzuki çalgıcıları hız ve mizahları için kayıtlarını hâlâ inceler. Τα δειλινά ya da Σήκω χόρεψε συρτάκι şarkısını dinleyin, ardından Aliki Vougiouklaki ve dönemin diğer yıldızlarıyla dans sahnelerini izleyin. Yunanca κέφι, yani neşe, coşku, onun için en sık kullanılan kelimedir ve canlı müzikli her eğlencede duyacaksınız.

• Pek çok Yunan ailesinin buzukiyi yeraltı dünyasının çalgısı saydığı bir dönemde çaldı; onun ulusal çalgı hâline geldiğini görecek kadar yaşadı.
• Film görünümlerinin çoğunda basitçe kendisini oynar: meyhanenin buzuki çalgıcısı.
• Şarkılarının birçoğunu sıcak, hafif kısık sesiyle kendisi söyledi.