Kostas Karyotakis

Karyotakis 30 Ekim 1896'da Mora'daki Trablus'ta (Tripoli) doğdu. Babası bir inşaat mühendisiydi ve işi aileyi kasabadan kasabaya taşıdı: Lefkada, Argostoli, Larissa, Kalamata, Atina, Hanya. Atina'da hukuk okudu, 1917'de diplomasını aldı ve kısa bir süre avukatlık yapmayı denedi, ama çok geçmeden devlet memurluğuna girdi ve hayatının geri kalanında orada kaldı; Selanik, Siros, Arta, Atina ve başka yerlerdeki valiliklere atandı. Bu işten nefret ediyordu ve bunu şiirlerinde söylüyordu.

1922'de Atina'da aynı dairede çalışan şair Maria Polydouri ile tanıştı. İlişkileri kısa ve acılı oldu; Polydouri daha sonra Yunan dilinin en tutkulu aşk şiirlerinden bazılarını, çoğunu onun için yazdı ve 1930'da veremden öldü. Karyotakis aynı zamanda devlet memurları için sendika eylemcisiydi; bu da kariyerine yardımcı olmadı.

1928'in başlarında ceza olarak kuzeybatı Yunanistan'daki küçük bir kasaba olan Preveze'ye tayin edildi. Haziranda geldi ve ancak bir ay dayanabildi. 20 Temmuz'da kendini boğmaya çalıştı ve kendi anlatımına göre pes etmeden önce on saat dalgalarla boğuştu. Ertesi gün, 21 Temmuz 1928'de, bir tabanca satın aldı ve kıyının yakınındaki bir okaliptüs ağacının altında kendini vurdu. Cebindeki, bugün ünlü olan not, yüzme bilen herkese kendini boğmayı denememesi yönünde alaycı bir öğütle biter.

Karyotakis yalnızca üç kitap yayımladı: Ο πόνος του ανθρώπου και των πραγμάτων (İnsanın ve Eşyaların Acısı, 1919), Νηπενθή (Nepenthe, 1921) ve Ελεγεία και Σάτιρες (Ağıtlar ve Hicivler, 1927). İlk kitaplar dönemin modasına uygun biçimde melankoliktir; asıl önemli olan sonuncusudur. Ağıtları, şimdiden başarısız olmuş bir hayattan, hem şefkatli hem ironik bir sesle söz eder: «Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες» (Biz birkaç dökülmüş gitarız) diye başlar Είμαστε κάτι… (Biz birkaç…) şiiri. Ιδανικοί αυτόχειρες (İdeal İntiharcılar) şiirinde ölümlerini özenle planlayan, sonra da son dizede onu erteleyen insanları anlatır.

Hicivler aynı acılığı dışarıya çevirir. Δημόσιοι υπάλληλοι (Devlet Memurları), bürolarında sütunlar gibi yavaş yavaş aşınan kâtipleri gösterir; Μικρή ασυμφωνία εις Α μείζον (La Majörde Küçük Uyumsuzluk) dönemin moda şairi Miltiadis Malakasis ile alay eder. Üslubu biçim olarak gelenekseldir, uyak ve sıkı ölçü kullanır, ama dili gündelik, imgeleri modern hayattandır: tramvaylar, daktilolar, kahveler, eczane. Son haftalarında yazdığı Πρέβεζα, kara duvarlardaki küçük kargaları, eksik tartan polisi, pazar günleri çalan bandoyu, ilk yatırımı otuz drahmi olan bir banka cüzdanını sıralar ve kasaba halkından tek biri bile tiksintiden ölse herkesin cenazede eğleneceği düşüncesiyle biter. Ayrıca etkisi eserinin her yerinde görülen Baudelaire ve Verlaine gibi Fransız şairleri de çevirdi.

Karyotakis, Yunan okul antolojisinde gençlerin kendilerine mal etmeye yatkın olduğu tek şairdir; Πρέβεζα, Ιδανικοί αυτόχειρες ve Μικρή ασυμφωνία lisede okunur ve ezberlenir. Üslubu 1928'den sonra o kadar yaygın taklit edildi ki eleştirmenler onun tarzındaki kasvetli şiirler için καρυωτακισμός (Karyotakisçilik) sözcüğünü türettiler; terim bugün hâlâ kullanılır. Şiirleri birçok besteci tarafından bestelendi: Lena Platonos'un Καρυωτάκης (1982) albümüyle başlayın ve Mikis Theodorakis'in onun hakkındaki operasını arayın. Καρυωτάκης adlı bir televizyon dizisi 2009'da ERT'de yayımlandı. Preveze'de bir anıt öldüğü yeri işaret eder ve adı Trablus, Atina ve Preveze'deki sokaklarda yaşar. Yunanlar kendi devlet dairelerinden yakındıklarında, genellikle biri ondan alıntı yapar.

• İntihar notu, yüzme bilen herkese denizde intihara asla kalkışmamasını öğütleyen bir dipnotla biter: kendisi az önce on saat boyunca boğulmayı başaramamıştı.
• Maria Polydouri'nin ona yazdığı aşk şiirleri, ikisinin de ölümünden sonra bir tür ulusal trajik aşk hikâyesine dönüştü; ikisi okulda sık sık birlikte okunur.
• Preveze'ye tayinle cezalandırılmasının bir nedeni de devlet memurları sendikasındaki faaliyetleriydi.
• Hicivlerinden biri New York'taki Özgürlük Heykeli'ne seslenir, «που φωτίζει τον κόσμο» (dünyayı aydınlatan); Amerika'ya hiç ayak basmadı.