Margarita Liberaki

Liberaki 1919'da Atina'da doğdu. İki savaş arası Atina'sında büyüdü; o yıllarda aileler yazı hâlâ şehrin kuzeyindeki köylerde büyük bahçeli kır evlerinde geçirirdi ve bu dünya en bilinen kitabını besleyecekti. Atina Üniversitesi'nde hukuk okudu, ama asıl ilgisi edebiyattı ve genç yaşta yazmaya başladı. Giorgos Karapanos ile evlendi ve 1946'da kızları Margarita doğdu; o da ileride romancı Margarita Karapanou olacak ve Η Κασσάνδρα και ο λύκος (Kassandra ve Kurt) kitabını yazacaktı. Evlilik uzun sürmedi.

İlk romanı Τα δέντρα (Ağaçlar) 1945'te, ikincisi Τα ψάθινα καπέλα (Hasır Şapkalar) ise yirmi yedi yaşındayken, 1946'da çıktı. Hemen başarı kazandı ve ardından gelen Fransızca çeviri adını Paris'e taşıdı. 1940'ların sonundan itibaren uzun dönemler Fransa'da yaşadı, Paris ile Atina arasında gidip geldi. Orada giderek daha çok tiyatroya yöneldi ve bir kısmı Fransızca olmak üzere Yunan mitinden ve ritüelinden beslenen oyunlar yazdı. Sinema için de çalıştı: Amerikalı yönetmen Jules Dassin ile birlikte, Melina Mercouri'nin başrolde olduğu, antik mitin modern bir uyarlaması olan Phaedra'yı (1962) yazdı. Το μυστήριο (Gizem, 1976) ile romana döndü. 2001'de Atina'da öldü.

Τα ψάθινα καπέλα (Hasır Şapkalar), Maria, Katerina ve Infanta adlı üç kız kardeşi, ailelerinin Kifisya'daki evinde geçen üç yaz boyunca izler; Kifisya savaştan önceki yıllarda hâlâ Atina'nın kuzeyinde tarlaların, bahçelerin ve çam ağaçlarının olduğu bir yerdi. Hikâyeyi ortanca kardeş Katerina anlatır. Her kardeşin kendi mizacı ve kendi yolu vardır: biri aşka ve evliliğe çekilir, biri daha geniş bir hayatın hayalini kurar, biri de gururunu korur ve kendisine âşık olan oğlanlarla arasına mesafe koyar. Çevrelerinde ailenin büyükleri, komşular ve yörenin gençleri dolaşır. Dramatik hiçbir şey olmaz, ama her şey olur: kızlar büyür ve her yaz onları değiştirir.

Kitabı bu kadar sevdiren şey tonuydu: hafif, duyusal, güneşle, meyveyle, sıcakla ve bahçe kokusuyla dolu, ama zamanın geçişine dair derinden gelen bir hüzünle. Genç kadınlara ahlak dersi vermeden kendi iç dünyalarını, arzularını ve kuşkularını veren ilk Yunan romanlarından biriydi. Daha karanlık ve daha deneysel olan Ο άλλος Αλέξανδρος (Öteki İskender, 1950), bölünmüş bir aileyi ve onun gölgesinde büyüyen çocukları anlatır. Sonraki oyunları mite ve ritüel tiyatroya yöneldi.

Τα ψάθινα καπέλα Yunanistan'da hiç baskısı tükenmeden kalmıştır. Gençler de yetişkinler de okur, Yunan televizyonuna uyarlanmıştır ve bir yaz bahçesinde hasır şapkalı üç kız kardeş imgesi Yunan belleğinin bir parçası olmuştur. Bir öğrenci için Yunanca okunacak en iyi ilk romanlardan biridir: cümleleri açıktır ve yaz, aile ve ilk aşk dünyası pek az açıklama gerektirir. Eski villaları ve gölgeli sokaklarıyla Kifisya mahalleleri hâlâ mekân hakkında bir fikir verir. Anne-kız hikâyesi de mirasın bir parçasıdır: Margarita Karapanou kendi başına önemli bir romancı oldu.

• Hasır Şapkalar'ı yirmi yedi yaşında, Alman işgalinin bitiminden hemen sonra yazdı.
• Kızı Margarita Karapanou da tanınmış bir romancı oldu.
• Phaedra'nın (1962) senaryosunu Melina Mercouri'nin kocası Jules Dassin ile birlikte yazdı.
• Oyunlarının birkaçı, Paris'teki uzun yıllarında Fransızca yazıldı.