Margarita Liberaki

Liberaki werd in 1919 in Athene geboren. Ze groeide op in het Athene van het interbellum, toen families de zomer nog doorbrachten in buitenhuizen met grote tuinen in de dorpen ten noorden van de stad, een wereld die haar bekendste boek zou voeden. Ze studeerde rechten aan de Universiteit van Athene, maar haar echte interesse was literatuur, en ze begon jong te schrijven. Ze trouwde met Giorgos Karapanos, en in 1946 werd hun dochter Margarita geboren; zij zou de romanschrijfster Margarita Karapanou worden, auteur van Η Κασσάνδρα και ο λύκος (Kassandra en de wolf). Het huwelijk hield geen stand.

Haar eerste roman, Τα δέντρα (De bomen), verscheen in 1945, en de tweede, Τα ψάθινα καπέλα (De strohoeden), in 1946, toen ze zevenentwintig was. Het was meteen een succes, en er volgde een Franse vertaling die haar naam in Parijs bekend maakte. Vanaf eind jaren veertig woonde ze lange perioden in Frankrijk en pendelde ze tussen Parijs en Athene. Daar richtte ze zich steeds meer op het theater en schreef ze toneelstukken, enkele in het Frans, die putten uit Griekse mythe en rituelen. Ze werkte ook voor de film: met de Amerikaanse regisseur Jules Dassin schreef ze Phaedra (1962), een moderne versie van de antieke mythe met Melina Mercouri in de hoofdrol. Met Το μυστήριο (Het mysterie, 1976) keerde ze terug naar de roman. Ze stierf in 2001 in Athene.

Τα ψάθινα καπέλα (De strohoeden) volgt drie zussen, Maria, Katerina en Infanta, gedurende drie zomers in het familiehuis in Kifissia, dat in de jaren voor de oorlog nog een plek was van velden, tuinen en pijnbomen ten noorden van Athene. Katerina, de middelste zus, vertelt het verhaal. Elke zus heeft haar eigen temperament en haar eigen weg: de een voelt zich aangetrokken tot liefde en huwelijk, de ander droomt van een groter leven, de derde bewaart haar trots en haar afstand tot de jongens die verliefd op haar worden. Om hen heen bewegen de volwassenen van de familie, de buren en de jongemannen uit de omgeving. Er gebeurt niets dramatisch, en alles gebeurt: de meisjes worden volwassen, en elke zomer verandert hen.

Wat het boek zo geliefd maakte, was de toon: licht, zinnelijk, vol zon, fruit, hitte en de geur van de tuin, maar met een onderstroom van verdriet om het verstrijken van de tijd. Het was een van de eerste Griekse romans die jonge vrouwen hun eigen innerlijk leven gaf, hun verlangens en twijfels, zonder te moraliseren. Ο άλλος Αλέξανδρος (De andere Alexander, 1950), donkerder en experimenteler, vertelt over een verdeelde familie en over kinderen die in haar schaduw opgroeien. Haar latere toneelstukken wendden zich tot de mythe en het rituele theater.

Τα ψάθινα καπέλα is in Griekenland nooit uit de handel geweest. Het wordt door tieners en volwassenen gelezen, het werd bewerkt voor de Griekse televisie, en het beeld van drie zussen met strohoeden in een zomertuin is deel geworden van het Griekse geheugen. Voor een leerder is het een van de beste eerste romans om in het Grieks te lezen: de zinnen zijn helder, en de wereld van zomer, familie en eerste liefde heeft weinig uitleg nodig. De wijken van Kifissia, met hun oude villa's en schaduwrijke straten, geven nog altijd een idee van de setting. Ook het verhaal van moeder en dochter hoort bij de nalatenschap: Margarita Karapanou werd zelf een belangrijke romanschrijfster.

• Ze schreef De strohoeden op haar zevenentwintigste, vlak na het einde van de Duitse bezetting.
• Haar dochter, Margarita Karapanou, werd ook een bekende romanschrijfster.
• Ze schreef het scenario van Phaedra (1962) samen met Jules Dassin, de echtgenoot van Melina Mercouri.
• Verschillende van haar toneelstukken schreef ze in het Frans, tijdens haar lange jaren in Parijs.