Nikos Kavvadias

Kavvadias werd op 11 januari 1910 geboren in een stadje bij Harbin in Mantsjoerije, waar zijn vader, afkomstig van Kefalonia, een handelszaak dreef die het Russische leger bevoorraadde. Het gezin keerde in 1914 terug naar Griekenland, woonde in Argostoli op Kefalonia en vestigde zich in 1921 in Piraeus. De jongen groeide op in de grote haven, tussen schepen en zeelieden, en begon in 1928 gedichten in tijdschriften te publiceren onder het pseudoniem Petros Valhalas. Hij wilde geneeskunde studeren, maar de ziekte en dood van zijn vader dwongen hem te gaan werken, eerst op een scheepvaartkantoor en vanaf 1929 op zee als dekmatroos.

In 1939 behaalde hij zijn diploma als radiotelegrafist, en dat bleef de rest van zijn leven zijn beroep: de ασυρματιστής, alleen in de radiohut, die berichten seinde op vrachtschepen en passagiersschepen tussen Piraeus, de Rode Zee, de Indische Oceaan, Amerika en het Verre Oosten. Hij vocht in 1940–41 aan het Albanese front, bracht de bezetting door in Athene, waar hij zich bij het verzet aansloot, en ging in 1944 weer naar zee. Zijn laatste reis eindigde eind 1974.

Hij trouwde nooit en woonde tussen de reizen in bij het gezin van zijn zus in Athene. Klein, kaal en zachtaardig, stond hij bij vrienden bekend als «Maraboe», naar zijn eerste boek, of als «ο Κόλιας». Hij overleed plotseling aan een beroerte in Athene op 10 februari 1975, een paar weken voordat zijn derde bundel verscheen.

Kavvadias publiceerde tijdens zijn leven slechts drie dichtbundels, en elk ervan is kort. Μαραμπού (Maraboe, 1933), genoemd naar een lelijke Afrikaanse ooievaar, is een galerij van zeelieden, stokers, havens en exotische tatoeages, in rijmende kwatrijnen met een krachtig, deinend ritme: een stoker uit Djibouti die aan zijn verslaving sterft, een mes gekocht in Algiers, de Kuro Siwo, de warme stroming van Japan. Πούσι (Mist, 1947) is donkerder en dichter, getekend door de oorlog en jaren op gevaarlijke zeeën: het gedicht «Θεσσαλονίκη», geschreven tijdens een nachtwacht, denkt terug aan een verloren liefde thuis; «Federico García Lorca» betreurt de vermoorde Spaanse dichter. Τραβέρσο (Traverso, 1975) verzamelt de laatste gedichten. In alle is de zee geen vakantie maar een baan, een gevangenis en een lot, en de zeeman weet dat hij zich aan land nooit meer thuis zal voelen.

Zijn enige roman, Η βάρδια (De wacht, 1954), volgt één nacht op de brug van een roestig vrachtschip in de Chinese Zee, waar de mannen de wacht houden en in zeemansjargon praten over vrouwen, ziekte, de dood en de havens achter hen; hij geldt nu als een van de mooiste Griekse romans van de eeuw. Hij liet ook een handvol korte prozastukken na. Zijn taal mengt nautische en vreemde woorden, plaatsnamen van vijf continenten en de eenvoudige taal van de bemanning, wat zijn gedichten ongewoon lichamelijk maakt: je ruikt de machineolie en de mist. De beroemde regels van «Mal du départ», over de ideale en onwaardige minnaar van verre reizen, vatten zijn hele leven samen.

De weg naar Kavvadias loopt via de liederen. Het album Ο Σταυρός του Νότου (Het Zuiderkruis, 1979) van Thanos Mikroutsikos, gezongen door Giannis Koutras en anderen, maakte van «Θεσσαλονίκη», «Kuro Siwo», «Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί» en «Mal du départ» liederen die op elke Griekse bijeenkomst klinken waar iemand een gitaar heeft; een tweede album, Γραμμές των οριζόντων (Lijnen van de horizonten), volgde in 1991. Zijn gedichten staan in de schoolbloemlezingen, «Θεσσαλονίκη» is een van de bekendste liedjes over de stad, en Η βάρδια is in veel talen vertaald. Kefalonia en Piraeus claimen hem allebei als hun dichter, en de koopvaardij, waarvan hij de marconisten onsterfelijk maakte, rekent hem tot de hare.

• Hij werd geboren in Mantsjoerije, in een stadje bij Harbin, waar zijn vader uit Kefalonia het Russische leger van goederen voorzag.
• Van 1939 tot 1974 werkte hij als scheepsmarconist; de poëzie werd in de radiohut geschreven, tussen de berichten door.
• Zijn derde en laatste bundel, Τραβέρσο, verscheen in 1975, weken na zijn dood.
• Het album Het Zuiderkruis (1979), met zijn gedichten op muziek, is een van de best verkochte platen in de geschiedenis van de Griekse muziek.