Nikos Hadjikyriakos-Ghika

Ghika werd op 26 februari 1906 in Athene geboren in een rijke en ontwikkelde familie; de familie van zijn moeder, de Hadjikyriakos, had oude wortels op het eiland Hydra, waar ze een groot herenhuis bezat. Hij begon als kind te tekenen en ging op zijn zestiende, in 1922, naar Parijs, waar hij schilderkunst studeerde bij Roger Bissière en letteren aan de Sorbonne. In 1927, nauwelijks twintig, had hij zijn eerste solotentoonstelling in Parijs, en hij nam het werk van Picasso, Braque en de andere kunstenaars van de École de Paris in zich op.

In 1934 keerde hij terug naar Griekenland. Met vrienden richtte hij het kunst- en literatuurtijdschrift Το Τρίτο Μάτι (Het derde oog, 1935–1937) op en hij ging deel uitmaken van de kring van modernistische schrijvers en kunstenaars die bekendstaat als de Generatie van de jaren '30, dicht bij Giorgos Seferis en Odysseas Elytis. Jarenlang schilderde hij in het familiehuis op Hydra, waar buitenlandse vrienden hem bezochten, onder wie de schrijvers Henry Miller in 1939 en later Patrick Leigh Fermor, die er lange tijd verbleef.

Van 1941 tot 1958 doceerde hij tekenen aan de Faculteit Architectuur van de Nationale Technische Universiteit van Athene. Het huis op Hydra brandde in 1961 af. In 1961 trouwde hij met zijn tweede vrouw, Barbara Hutchinson, en in 1973 werd hij gekozen tot lid van de Academie van Athene. Hij overleed in Athene op 3 september 1994.

Ghika's grote verdienste was dat hij liet zien dat moderne kunst Grieks kon zijn. In Parijs had hij de lessen van het kubisme geleerd: het onderwerp in vlakken opbreken, de ruimte afvlakken, het schilderij opbouwen als een architect. Thuis paste hij die methode toe op de Griekse wereld die hij het best kende, de eilanden en vooral Hydra, met zijn stenen huizen die tegen de heuvel op klimmen, zijn trappen, ramen, daken en boten. In zijn landschappen uit de jaren 1930 en later worden de huizen kubussen en driehoeken, zee en lucht vlakke blauwe velden, en alles wordt bijeengehouden door een sterk, helder licht. Het is geen toeristisch plaatje van Griekenland maar een analyse ervan.

Hij geloofde dat de Griekse traditie, antiek, Byzantijns en volks, door haar liefde voor geometrie en heldere vorm al «modern» was, en dit idee, dat hij deelde met Seferis en Elytis, vormde het hart van de Generatie van de jaren '30. Zijn latere werk bewoog zich tussen abstractie en natuur: bergen, olijfbomen, ateliers, stillevens.

Ghika was ook kunsttheoreticus en schrijver over kunst, leraar van een generatie Griekse architecten, boekillustrator en ontwerper van decors en kostuums voor theater en ballet. Zijn veelzijdigheid, van schilderkunst tot beeldhouwkunst, architectuur en schrijven, maakte hem de meest complete «intellectuele schilder» van het moderne Griekenland.

De beste plek om Ghika te ontmoeten is de Πινακοθήκη Γκίκα (Ghika-galerie) van het Benaki Museum, zijn vroegere woning in de Kriezotoustraat in Kolonaki, Athene, die hij aan het museum naliet. Je ziet er zijn schilderijen, zijn atelier en de kamers waar hij Seferis, Elytis en zijn buitenlandse vrienden ontving. Zijn werken hangen ook in de Nationale Galerie in Athene. Loop op Hydra vanaf de haven omhoog en bekijk het eiland zoals hij het schilderde: als witte en grijze kubussen in het licht. Boeken over de Generatie van de jaren '30 beginnen altijd bij hem, Seferis en Elytis.

• Hij ging op zijn zestiende in Parijs studeren en had daar rond zijn eenentwintigste zijn eerste solotentoonstelling.
• Henry Miller beschrijft zijn bezoek aan hem op Hydra in De kolossus van Maroussi, zijn boek over Griekenland in 1939.
• Het familiehuis op Hydra, waar zoveel schrijvers verbleven, brandde in 1961 af.
• Zeventien jaar lang leerde hij toekomstige architecten tekenen aan de Nationale Technische Universiteit van Athene.