Maria Polydouri

Maria Polydouri 1 Nisan 1902'de Mora'daki Kalamata'da bir edebiyat öğretmeninin kızı olarak doğdu; aile babanın tayinleriyle Gythio'ya ve Filiatra'ya taşındı. Zeki ve huzursuz bir kızdı; daha öğrenciyken şiir yayımlamaya başladı ve on altı yaşında Messinia valiliğinde memur olarak çalışıyordu. 1920'de annesi ve babası birkaç hafta arayla öldü. Ertesi yıl Atina'daki Attika valiliğine tayinini aldırdı ve avukat olma isteğinden çok hırsla hukuk fakültesine kaydoldu.

1922'de işyerinde bir meslektaşıyla, şair Kostas Karyotakis'le tanıştı. Birbirlerine âşık oldular; o yirmi beş, Maria yirmi yaşındaydı. Birkaç ay içinde Karyotakis frengi olduğunu öğrendi ve ona nedenini söylemeden ilişkiyi bitirdi. Kırgın ve şaşkın Polydouri bir avukatla nişanlandı, nişanı bozdu, okulu ve memuriyeti bıraktı ve tiyatro okuluna yazılarak kısa bir süre sahneye çıktı. 1926'da Paris'e gitti; orada terzilik öğrendi ve yoksulluk içinde yaşadı; orada vereme yakalandı.

1928'de Atina'ya döndü ve Hymettos Dağı'nın yamaçlarındaki büyük verem hastanesi Sotiria sanatoryumuna yattı. Aynı yılın Temmuz ayında Karyotakis Preveze'de kendini vurdu. Onu sevmekten hiç vazgeçmemiş olan Polydouri, hayatının geri kalanını iki ince kitaba ve bir günceye döktü. 29 Nisan 1930'da yirmi sekiz yaşında Atina'da bir klinikte öldü.

Polydouri'nin iki şiir kitabı, Οι τρίλλιες που σβήνουν (Sönen Trilller, 1928) ve Ηχώ στο χάος (Kaosta Yankı, 1929), o sanatoryumdayken basıldı ve içlerindeki hemen her şiir orada olmayan birine seslenir: ölmüş anne babaya, yitirilmiş sevgiliye, onu almaya gelen bir damat gibi anlattığı ölümün kendisine. Dili halk dilidir ve müzikaldir, düzenli kafiye ve ölçüyle yazılmıştır; tonu ise 1920'lerin başka hiçbir Yunan şairinde tam olarak bulunmayan, ergen coşkusuyla berrak bir hüznün karışımıdır. Döneminin eleştirmenleri onu Karyotakis'le birlikte, 1922 Küçük Asya felaketinden sonraki hayal kırıklığı şairleri olan «yirmiler kuşağı»na yerleştirdi; ama Karyotakis'in ironik olduğu yerde Polydouri savunmasızca açıktır.

En ünlü şiiri «Μόνο γιατί μ' αγάπησες» (Sırf beni sevdiğin için), aşk şiirinin olağan düzenini tersine çevirir: güzel ya da yetenekli olduğu için değil, yalnızca bir zamanlar sevildiği için şarkı söylediğini, o sevginin ona bir ses ve var olmak için bir neden verdiğini söyler. Bilinen öteki şiirleri arasında Σ' αγαπώ (Seni seviyorum), Γιατί σ' αγάπησα (Çünkü seni sevdim) ve Karyotakis'in ölümünden sonra ona yazdığı şiirler vardır. Sanatoryumda tuttuğu günce ve Ημερολόγιο (Günce) adlı düzyazı metni, hastalık ve ölüm karşısında duygusallığa kapılmadan, aynı sesi sade bir düzyazıyla gösterir. Ölümünden sonra şiirleri, yayımlanmamış parçalarla birlikte tek ciltlik bir Άπαντα (Bütün Eserleri) içinde toplandı.

Polydouri ile Karyotakis Yunanistan'ın büyük talihsiz edebiyat çiftidir ve hikâyeleri romanlarda ve televizyon dizilerinde anlatılmıştır. Şiirleri ortaokul ve lise edebiyat derslerinde Karyotakis'inkilerle yan yana okunur; «Μόνο γιατί μ' αγάπησες» birkaç kez bestelenmiştir ve şarkı hâlleri her dijital müzik platformunda bulunur; onu tanımanın en kolay yolu da budur. Doğduğu kent Kalamata'da bir sokak onun adını taşır, kentte bir büstü vardır ve kent ona bir oda ayırmıştır. İkinci kitabını yazdığı Atina'daki Sotiria Hastanesi bugün hâlâ ülkenin başlıca göğüs hastalıkları hastanesidir. Bütün şiirleri kamu malıdır ve internette ücretsiz okunabilir; bu da onu bir öğrencinin baştan sona okuyabileceği ilk şairlerden biri yapar.

• Karyotakis'le 1922'de Atina'da, Attika valiliğinde meslektaş olarak tanıştılar; ikisi de mesai sonrasında şiir yazan devlet memurlarıydı.
• İki şiir kitabı da o Sotiria verem sanatoryumunda hastayken yayımlandı.
• 29 Nisan 1930'daki ölümü, Karyotakis'in Temmuz 1928'de Preveze'de intihar etmesinden iki yıl bile geçmeden geldi.
• Kalamata'da öğrenciyken şiir yayımlıyor, on altı yaşında da devlet memuru olarak çalışıyordu.