Theodoros Kolokotronis

Kolokotronis 3 Nisan 1770'te Mora'nın güneybatısındaki Messinia'da, Ramovouni'de, aynı yıl başarısız Orlov ayaklanmasında savaşmış bir klefti ailesinde doğdu; kleftiler Osmanlı dağlarının silahlı kanun kaçaklarıydı. Babası Konstantinos 1780'de, çocuk on yaşındayken Osmanlı kuvvetlerince öldürüldü; elinde tüfekle büyüdü ve yirmili yaşlarında kendisi de bir klefti kaptanıydı. 1806'da Osmanlılar Mora'nın kleftilerini takibe aldı ve o İyon Adaları'ndaki Zakintos'a kaçtı; orada İngiliz ordusunun bir Yunan alayında subay olarak görev yaptı ve düzenli savaş hakkında bir şeyler öğrendi. 1818'de yine orada, devrimi hazırlayan gizli örgüt Filiki Eterya'ya katıldı.

Ocak 1821'de Mani'ye çıktı ve Mart'ta ayaklanma başladığında Mora'nın düzensiz birliklerinin önderi oldu. 1821–22 zaferlerinden sonra başkomutan yapıldı, ancak 1824 iç savaşları onu hükümetle karşı karşıya getirdi ve 1825'te Hydra'daki bir manastıra kapatıldı; yalnızca İbrahim Paşa'nın Mısır ordusu Mora'yı istila ettiği için serbest bırakıldı. Kapodistrias'ı destekledi ve valinin öldürülmesinden sonra genç Kral Otto'nun Bavyeralı naiplik yönetimine karşı çıktı; 1834'te vatana ihanetten yargılanıp ölüme mahkûm edildi. Yargıçlardan ikisi, Polyzoidis ve Tertsetis, kararı imzalamayı reddetti. Otto 1835'te onu affetti ve general ve devlet danışmanı yaptı. 4 Şubat 1843'te, saraydaki bir balodan eve döndükten sonra Atina'da öldü.

Kolokotronis Bağımsızlık Savaşı'nı ilk iki yılında karada kazandı. Mayıs 1821'de Valtetsi'de adamları Tripoliçe'nin Osmanlı garnizonunu püskürttü ve 23 Eylül 1821'de Mora'nın Osmanlı başkenti olan şehrin kendisi Yunanların eline geçti; ardından onun durduramadığı ya da durdurmadığı bir katliam yaşandı. Ertesi yaz Dramalı Mahmud Paşa komutasındaki yaklaşık 25.000 kişilik bir Osmanlı ordusu ayaklanmayı ezmek için Mora'ya girdi; Kolokotronis onun ilerlemesine izin verdi, arkasında Argos ovasını yaktı ve ordu 26–28 Temmuz 1822'de Dervenakia'daki dağ geçitlerinden çekilmeye çalıştığında onu yok etti. Mora, 1825'te İbrahim gelene kadar bir daha ciddi biçimde tehdit edilmedi. İbrahim'in disiplinli Mısır birliklerine karşı gerilla savaşı yürüttü ve istilacıya boyun eğen Yunanlara ünlü «φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους» (boyun eğenlere ateş ve balta) sözüyle karşılık verdi.

Öteki silahları sözcüklerdi. 1836'da anılarını, onu mahkûm etmeyi reddetmiş yargıç Georgios Tertsetis'e yazdırdı; 1846'da Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής (Yunan Soyunun Olaylarının Anlatısı) adıyla yayımlanan bu anılar, okul görmemiş bir dâhinin dobra, esprili ve kurnaz sesidir ve 1821'in içeriden anlatılmış en iyi tek kaydıdır. 8 Ekim 1838'de antik halk meclisinin toplandığı tepe olan Pnyx'te Atina lisesinin öğrencilerine konuştu; onlara devrimin askersiz, parasız ve silahsız nasıl başladığını anlattı ve öğrenmeye, birlik olmaya ve vatanlarını sevmeye çağırdı. Bir ay sonra bir gazetede basılan bu konuşma bugün hâlâ Yunan okullarında okunur.

Her Yunan onun yüzünü tanır: Atina'da Stadiou Caddesi'ndeki Eski Parlamento'nun önünde duran, Lazaros Sochos'un yaptığı bronz atlı heykel (1904), bunun Nafplio'nun ana meydanındaki kopyası ve Eski Parlamento binasındaki Ulusal Tarih Müzesi'nde saklanan, İngiliz hizmetindeki yıllarından kalma ünlü miğferi. Avroya geçilene kadar 5.000 drahmilik banknotun üzerindeydi. Neredeyse her kasabada Κολοκοτρώνη adlı sokaklar vardır ve «Εις τον τόπο τούτο, οπού εγώ πατώ σήμερα» sözleriyle başlayan Pnyx konuşması, okul antolojilerinde anılarından seçmelerle birlikte yer alır; öğrenci bunları Yunanca Vikikaynak'ta aslından okuyabilir. 25 Mart'ta, Bağımsızlık Günü'nde, okul çocukları hâlâ miğfer ve beyaz φουστανέλα ile onun kılığına girer. Γέρος του Μοριά lakabı Yunanistan'da kimseye açıklama gerektirmez.

• Tripoliçe'yi almasından on üç yıl sonra, 1834'te bir Yunan mahkemesi tarafından ölüme mahkûm edildi; kararı imzalamayı reddeden iki yargıç da kendileri ulusal kahraman oldu.
• Neredeyse hiç yazı yazamıyordu; anılarını 1836'da bu iki yargıçtan biri olan Georgios Tertsetis'e yazdırdı.
• Ünlü miğferi hiç de Yunan değildir: İyon Adaları'nda İngilizlerin emrinde hizmet ettiği Yunan alayının üniformasına aittir.
• Şubat 1843'te Kral Otto'nun sarayındaki bir balodan eve döndüğü gece öldü.