Kostis Palamas

Palamas urodził się w Patras 13 stycznia 1859 roku. Oboje rodzice zmarli, gdy miał około siedmiu lat, i został wysłany do Missolungi, miasta słynnego oblężenia z 1826 roku, na wychowanie do wuja. Laguna i pamięć greckiej wojny o niepodległość towarzyszyły mu przez całe życie. W 1875 roku wyjechał do Aten, by studiować prawo na uniwersytecie, ale wkrótce porzucił prawo dla dziennikarstwa i poezji, pisząc artykuły i recenzje do gazet, by zarobić na życie.

Jego pierwszy tomik, Τα τραγούδια της πατρίδος μου (Pieśni mojej ojczyzny), ukazał się w 1886 roku, a wraz z Georgiosem Drosinisem i innymi młodymi pisarzami utworzył to, co dziś nazywa się Nową Szkołą Ateńską – pokolenie 1880 roku, które odwróciło się od sztywnego romantycznego wiersza poprzednich dekad. W 1887 roku ożenił się z Marią Valvi; mieli troje dzieci. Śmierć najmłodszego, Alkisa, w 1898 roku w wieku czterech lat zrodziła Ο Τάφος (Grób), cykl krótkich, prostych lamentów. Od 1897 roku Palamas był sekretarzem generalnym Uniwersytetu Ateńskiego – stanowisko to piastował około trzydziestu lat, pisząc wieczorami w swoim domu przy ulicy Asklipiou.

Był członkiem założycielem Akademii Ateńskiej w 1926 roku, a w 1930 roku został jej prezesem; wielokrotnie nominowano go do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, lecz nigdy jej nie otrzymał. Zmarł w Atenach 27 lutego 1943 roku, podczas okupacji niemieckiej, w wieku osiemdziesięciu czterech lat.

Wierszem, który większość ludzi słyszała, nie wiedząc o tym, jest Ολυμπιακός Ύμνος (Hymn olimpijski). Palamas napisał go na pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie w Atenach w 1896 roku, Spyros Samaras skomponował do niego muzykę, a od 1958 roku jest oficjalnym hymnem ruchu olimpijskiego, odgrywanym na każdej ceremonii otwarcia.

Jego główne dzieła to długie poematy zbudowane z idei. Ασάλευτη Ζωή (Życie nieporuszone, 1904) zawiera cykle liryczne o starożytnej Grecji, greckim krajobrazie i zadaniu samego poety. Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου (Dwunastopieśń Cygana, 1907), osadzona wokół upadku Konstantynopola w 1453 roku, śledzi cygańskiego muzyka, który kolejno odrzuca pracę, ojczyznę, religię i miłość, a wolność i sens znajduje jedynie w swojej sztuce. Η Φλογέρα του Βασιλιά (Fujarka króla, 1910) to epos bizantyjski: fujarka wyrzeźbiona z kości cesarza opowiada o pielgrzymce Bazylego II do Partenonu, wówczas kościoła Marii Panny, i splata starożytne Ateny, Bizancjum i nowożytną Grecję w jedną opowieść. Napisał też nowelę Θάνατος παλληκαριού (Śmierć młodego zucha, 1891) i sztukę Τρισεύγενη (1903).

Jego styl jest retoryczny i muzyczny, z długimi rymowanymi wersami, uczonymi odniesieniami i mocnymi rytmami, zupełnie inny niż suchy głos jego współczesnego Kawafisa (Kavafis). Jego trwałą sprawą był język: pisał w dimotiki, mówionej grece, i przez dziesięciolecia bronił jej przed katharewusą w esejach i polemikach, dlatego podręczniki szkolne przedstawiają go jako poetę, który nadał dimotiki godność.

Posłuchajcie Hymnu olimpijskiego na najbliższej ceremonii otwarcia: greckie słowa są jego, a każdy grecki uczeń uczy się pierwszego wersu, «Αρχαίο Πνεύμα αθάνατο». Jego pogrzeb 28 lutego 1943 roku to jedna z opowieści okupacji: tysiące ludzi szło za trumną na Pierwszy Cmentarz Ateński, tłum odśpiewał hymn narodowy na oczach niemieckich i włoskich oficerów, a Angelos Sikelianos odczytał swój wiersz «Ηχήστε οι σάλπιγγες» (Zagrajcie, trąby) z wersem «na tej trumnie wspiera się Grecja». Krótki wiersz, który napisał dla greckiej młodzieży w 1940 roku, «μεθύστε με τ' αθάνατο κρασί του Εικοσιένα» (upijcie się nieśmiertelnym winem roku 1821), cytuje się na każdej szkolnej uroczystości 25 marca. Jego dom przy Asklipiou 3 w Atenach to Fundacja Kostisa Palamasa, a dom, w którym dorastał w Missolungi, jest małym muzeum; niemal każde greckie miasto ma swoją Odos Palama.

• Hymn olimpijski, który napisał w 1896 roku, przyjęto jako oficjalny hymn igrzysk dopiero w 1958 roku, piętnaście lat po jego śmierci.
• W latach dwudziestych i trzydziestych wielokrotnie nominowano go do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, częściej niż jakiegokolwiek innego greckiego pisarza, i nigdy jej nie zdobył.
• Przez około trzydzieści lat kierował administracją Uniwersytetu Ateńskiego, pisząc jednocześnie jedne z najdłuższych poematów w języku nowogreckim.
• Na jego pogrzebie w 1943 roku żałobnicy odśpiewali grecki hymn narodowy na przekór wojskom okupacyjnym; dzień ten jest pamiętany jako pierwszy masowy protest okupacji.