Thanasis Vengos

Vengos lindi më 29 maj 1927 në Neo Faliro, lagjja punëtore e Pireut pranë centralit të vjetër elektrik ku punonte i ati. Familja ishte e varfër dhe e majtë, dhe në fund të Luftës Civile i riu Thanasis, që atëherë po kryente shërbimin ushtarak, u dërgua nga 1948 deri në 1950 në ishullin-burg Makronisos, ku mbaheshin të dyshuarit politikë. Atje u njoh me regjisorin Nikos Koundouros, edhe ai i burgosur, i cili pas lirimit i dha punë si asistent në filmin e tij të parë, Μαγική πόλη (Qyteti magjik, 1954), dhe pastaj një rol të vogël në Ο Δράκος (Përbindëshi, 1956).

Gjatë viteve 1950 luajti role të vogla në komeditë greke, dhe në fillim të viteve 1960 ishte tashmë yll. Themeloi shtëpinë e vet të prodhimit dhe xhiroi filma me një ritëm rraskapitës, shpesh disa në vit, duke bërë vetë marifetet e rrezikshme dhe, siç dihet mirë, duke vrapuar në çdo skenë; shtypi e quajti «ο άνθρωπος που τρέχει», njeriu që vrapon. U martua, pati dy djem dhe jetoi thjesht në Athinë, larg jetës së të famshmëve.

Pas rënies së kinemasë komerciale greke në fund të viteve 1970 punoi më pak, derisa një brez i ri regjisorësh e rizbuloi si aktor serioz në vitet 1990. Vdiq në Athinë më 3 maj 2011, pak javë para se të mbushte tetëdhjetë e katër vjeç, dhe në varrimin e tij erdhën turma athinasish të thjeshtë që ishin rritur me filmat e tij.

Personazhi i Vengosit është gjithmonë i njëjti njeri: i varfër, i ndershëm, energjik deri në dëshpërim, i shtyrë andej-këtej nga shefat, burokratët dhe mashtruesit, dhe fitimtar vetëm me këmbëngulje. Në Πολυτεχνίτης και ερημοσπίτης (Njeri për çdo punë, 1963, nga Alekos Sakellarios) kalon nga një punë te tjetra dhe i prish të gjitha. Në Ένας τρελός τρελός Βέγγος (Një Vengos i çmendur, i çmendur, 1965) dhe në serinë Thou-Vou, që nis me Θου-Βου Φαλακρός Πράκτωρ, Επιχείρησις: Γης Μαδιάμ (Thou-Vou, agjenti sekret tullac, 1969), ai parodizon James Bondin si spiuni i paaftë Thou-Vou, një emër i formuar nga inicialet e tij, Θ.Β.

Dy filma me regjisorin Dinos Katsouridis treguan se çfarë fshihej nën farsën. Në Τι έκανες στον πόλεμο, Θανάση; (Ç'bëre në luftë, Thanasis?, 1971) ai është një njeri i thjeshtë në Athinën e pushtuar që ngatërrohet me një hero të rezistencës, dhe komedia shndërrohet vazhdimisht në një portret të urisë dhe frikës; filmi i solli çmimin për aktorin më të mirë në Festivalin e Filmit të Selanikut. Θανάση, πάρε τ' όπλο σου (Thanasis, merr armën, 1972) është filmi i tij binjak për luftën e 1940-s. Më vonë erdhën Ο Θανάσης στη χώρα της σφαλιάρας (Thanasis në vendin e shuplakës, 1976) dhe Ο Θανάσης και το καταραμένο φίδι (Thanasis dhe gjarpri i mallkuar, 1982).

Më 1995 Theo Angelopoulos i dha rolin e shoferit të taksisë që e çon Harvey Keitelin nëpër dëborë deri në kufirin shqiptar te Το βλέμμα του Οδυσσέα (Vështrimi i Odiseut), një rol i heshtur dhe melankolik që i habiti të gjithë; pasuan Όλα είναι δρόμος (Gjithçka është rrugë, 1998) i Pantelis Voulgaris dhe roja i shkollës te Το καναρινί ποδήλατο (Biçikleta e verdhë kanarine, 1999).

Filmat e Vengosit shfaqen pa pushim në televizionin grek, dhe familje të tëra ende qeshin bashkë me to; Τι έκανες στον πόλεμο, Θανάση; votohet rregullisht ndër filmat më të mirë grekë të të gjitha kohërave. Shprehja e tij «Καλέ μου άνθρωπε» (njeriu im i mirë) është pjesë e greqishtes së përditshme, e thënë pikërisht me tonin e tij të mirësisë së lodhur, dhe kur dikush vrapon me ngut andej-këtej, thuhet se vrapon «σαν τον Βέγγο», si Vengosi. Për një nxënës, të shohësh parodite Thou-Vou ose filmat e Katsouridisit është një nga mënyrat më të këndshme për të dëgjuar greqishten e shpejtë e bisedore të Athinës. Në Neo Faliro, ku lindi, dhe në gjithë Pireun emri i tij kujtohet me dashuri, dhe shprehja «ο άνθρωπος που τρέχει» ende do të thotë ai dhe askush tjetër.

• Thou-Vou, emri i agjentit të tij sekret tullac, janë thjesht inicialet e tij, Θ.Β., të shkruara ashtu siç shqiptohen.
• U mbajt në ishullin-burg Makronisos nga 1948 deri në 1950, dhe pikërisht atje u njoh me regjisorin Nikos Koundouros, që e futi në kinema.
• I bënte vetë marifetet e rrezikshme dhe vraponte aq shumë në ekran sa «njeriu që vrapon» u bë nofka e tij.
• Theo Angelopoulos, më i rrepti ndër regjisorët grekë, i dha një nga rolet e tij më të bukura në moshën gjashtëdhjetë e tetë vjeç, shoferin e taksisë te Vështrimi i Odiseut (1995).