Penelopi Delta

Penelopi Benaki lindi në Aleksandri në vitin 1874, e bija e Emanuil Benakisit, një tregtar pambuku që ishte një nga grekët më të pasur të Egjiptit dhe më vonë kryetar bashkie i Athinës; vëllai i saj Antonisi themeloi Muzeun Benaki. U rrit në një shtëpi të rreptë dhe të pasur, e edukuar nga guvernante, dhe në vitin 1895 u martua me Stefanos Deltasin, një biznesmen, me të cilin pati tri vajza. Martesa ishte korrekte dhe e palumtur. Në vitin 1905, në Aleksandri, ajo njohu diplomatin dhe shkrimtarin Ion Dragumis, dhe të dy u dashuruan; marrëdhënia mbeti platonike dhe u ndërpre, por i dha formë pjesës tjetër të jetës së saj dhe ditarëve të saj, të botuar shumë kohë pas vdekjes.

Familja jetoi për një kohë në Frankfurt dhe në vitin 1916 u vendos në Kifisia, në veri të Athinës, në një shtëpi që sot është pjesë e arkivave të Muzeut Benaki. Ajo filloi të shkruante për fëmijë rreth vitit 1909, e inkurajuar nga rrethi demotikist rreth Dragumisit dhe pedagogut Aleksandros Delmuzos, dhe vazhdoi pavarësisht sëmundjes: që nga vitet 1920 vuante nga një paralizë progresive që në fund e la të shtrirë në shtrat. Dragumisi u vra në Athinë në vitin 1920, një goditje nga e cila ajo nuk u shërua kurrë.

Më 27 prill 1941, ditën kur trupat gjermane hynë në Athinë, ajo piu helm; vdiq disa ditë më vonë, më 2 maj, dhe u varros në kopshtin e shtëpisë së saj në Kifisia. Guri i varrit të saj mban një fjalë të vetme: ΣΙΩΠΗ (Heshtje).

Librat e saj të parë ishin historikë. Για την πατρίδα (Për atdheun, 1909) dhe Τον καιρό του Βουλγαροκτόνου (Në kohën e Vrasësit të Bullgarëve, 1911) zhvillohen në Bizant nën perandorin Vasili II dhe synonin t'u jepnin fëmijëve grekë heronj nga e kaluara e tyre mesjetare. Παραμύθι χωρίς όνομα (Përrallë pa emër, 1910) është një alegori: një mbretëri njerëzish dembelë dhe fatalistë rikthehet në jetë falë një princi të ri që i vë në punë, një histori e shkruar me sytë nga Greqia e kohës dhe më vonë e kthyer në një shfaqje të famshme nga Jakovos Kambanelis.

Librat e saj më të dashur erdhën vonë. Τρελαντώνης (Antonisi i Çmendur, 1932) ndjek katër fëmijë aleksandrinë, vëllezërit dhe motrat e saj, gjatë pushimeve verore në Pire dhe Athinë në vitet 1880, dhe Antonisi, që nuk rri dot pa u futur në telashe, është djali i prapë më i famshëm i letërsisë greke. Ο Μάγκας (Qeni i rrugës, 1935) është autobiografia e një foks terrieri që tregon historinë e së njëjtës familje nga poshtë tryezës. Τα μυστικά του Βάλτου (Sekretet e kënetës, 1937) është romani i saj më ambicioz: Lufta Maqedonase e viteve 1904–08, e zhvilluar midis çetave greke dhe bullgare në kënetat e liqenit të Janicës, parë me sytë e dy fëmijëve, me kapitenin e vërtetë Agras (Tellos Agapinos) si hero. Delta shkroi në greqishten demotike, me fjali të shkurtra plot dialog dhe veprim, në një kohë kur tekstet shkollore ishin ende në katharevusën e ngurtë, dhe librat e saj ishin një argument i heshtur se fëmijët meritonin një gjuhë të vërtetë.

Τρελαντώνης dhe Ο Μάγκας janë ndër librat e parë të plotë që fëmijët grekë lexojnë vetë, dhe fragmente prej tyre gjenden në librat e leximit të shkollës fillore; Τα μυστικά του Βάλτου lexohet në klasat e larta. Τρελαντώνης është përshtatur për televizionin grek, dhe versioni skenik i Kambanelisit i Παραμύθι χωρίς όνομα vihet ende në skenë. Shtëpia e saj në Kifisia, pak hapa larg stacionit, i përket Muzeut Benaki dhe ruan dorëshkrimet e saj dhe varrin e saj në kopsht. Ditarët e saj dhe letërkëmbimi me Ion Dragumisin, të botuar që nga vitet 1980, e bënë atë edhe një figurë të letërsisë për të rritur. Për një nxënës, Τρελαντώνης është romani i parë grek ideal: kapituj të shkurtër, fjalë të përditshme dhe një subjekt që nuk kërkon asnjë mësim historie.

• Vëllai i saj Antonis Benakis, Trelantonisi i vërtetë, u rrit dhe themeloi Muzeun Benaki në Athinë.
• Ajo ishte mike e ngushtë e Eleftherios Venizelosit, të cilit i ati i kishte shërbyer si ministër, dhe ditarët e saj janë burim për politikën e kohës.
• Varri i saj në kopshtin e shtëpisë në Kifisia mban një fjalë të vetme, ΣΙΩΠΗ (Heshtje).
• Ajo piu helm më 27 prill 1941, ditën kur gjermanët hynë në Athinë, dhe vdiq pesë ditë më vonë.