Manos Loizos

Manos Loizos lindi më 22 tetor 1937 në Aleksandri të Egjiptit, në një familje që kishte ardhur nga Qiproja. Si shumë grekë të Egjiptit, u rrit mes dy botësh, qytetit kozmopolit dhe komunitetit grek me shkollat e kishat e tij. Më 1955 u shpërngul në Athinë për studime, por muzika fitoi: i binte instrumenteve, mësonte vetë dhe nga miqtë, dhe punonte çdo lloj pune ndërsa shkruante këngët e para. Mori pjesë në lëvizjen rinore të majtë të viteve 1960 dhe mbeti gjithë jetën një komunist i bindur.

Disqet e tij të para dolën në vitet 1960 dhe, gjatë diktaturës ushtarake të 1967–1974, këngët e tij, që flisnin për rrugë, dritë dhe liri, këndoheshin në rrethet studentore dhe shpesh përplaseshin me vijën e kuqe të censurës. Pas rënies së juntës më 1974 u bë një nga kompozitorët më të dashur të Greqisë. Punoi ngushtë me tekstshkruesin Lefteris Papadopulos dhe me këngëtaren Haris Aleksiu, për të cilën shkroi një album të tërë, Τα τραγούδια της Χαρούλας (Këngët e Harulës, 1979), me tekste të Manolis Rasulisit, dhe këndonte edhe vetë këngët e tij me një zë modest e të ngjirur.

Më 1982 pësoi një goditje në tru. U çua në Moskë për mjekim dhe vdiq atje më 17 shtator 1982, 44 vjeç. Varrimi i tij në Athinë u bë një tubim mijëra njerëzish që këndonin këngët e tij në rrugë.

Loizos shkroi dy lloje këngësh dhe nuk i ndau kurrë. Këngët politike flasin për luftë pa parulla: Ο δρόμος (Rruga), me tekst të Kostula Mitropulusë, e botuar për herë të parë më 1965 dhe e regjistruar sërish në Τα τραγούδια του δρόμου (Këngët e rrugës, 1974), tregon për një fjalë të shkruar me bojë në një mur, fjalën liri. Të tjera janë të ëmbla, melankolike ose thjesht të gëzueshme: Καλημέρα ήλιε (Mirëmëngjes, diell, 1974), për të cilën shkroi edhe tekstin edhe muzikën, e përshëndet ditën me një melodi të thjeshtë, gati fëminore, dhe albumi Τα τραγούδια μας (Këngët tona, 1976), me tekste të Fontas Ladisit, i dha Jorgos Dalarasit këngë për punëtorët dhe emigrantët. Në vitet e fundit vuri në muzikë Γράμματα στην αγαπημένη (Letra të dashurës), poezi që poeti turk Nazim Hikmet shkroi në burg, në përkthimin grek të Janis Ricosit; disku doli më 1983, pas vdekjes së tij.

Muzika e tij qëndron mes këngës laiko të bazuar në buzuki dhe stilit më të lehtë, me kitarë e piano, të «valës së re» të viteve 1960. Melodite ecin me hapa të vegjël dhe mbahen mend lehtë; orkestrimet janë të thjeshta; emocioni vjen nga fjalët dhe zëri. Prandaj këngët e tij kaluan kaq lehtë nga disqet në gojën e njerëzve të zakonshëm, në demonstrata, në taverna dhe rreth kitarës në netët e verës. Këngëtarë të çdo brezi, nga Haris Aleksiu dhe Jorgos Dalaras te artistë më të rinj, i regjistrojnë ende.

Kërkojini një grupi grekësh të këndojnë Loizos dhe dikush do të nisë Καλημέρα ήλιε ose Ο δρόμος; këngët u përkasin të gjithëve. Filloni duke dëgjuar regjistrimet e këngëve të tij nga Haris Aleksiu, pastaj provoni të këndoni vargjet e para të Ο δρόμος me tekstin përpara. Çdo shtator, në përvjetorin e vdekjes së tij, koncerte dhe emisione radiofonike e kujtojnë, dhe varri i tij ndodhet në Varrezat e Para të Athinës. Rrugë në disa qytete të Greqisë dhe Qipros mbajnë emrin e tij. Ushtrimi i fjalorit të muzikës në nivelin A2 i faqes është shoqërues i mirë për këngët e tij.

• Lindi në Egjipt në një familje nga Qiproja dhe grekët e të dy vendeve e quajnë të tyrin.
• Vdiq në Moskë, ku e kishin çuar për mjekim, vetëm 44 vjeç.
• Këndoi vetë shumë nga këngët e tij me një zë që nuk ishte stërvitur kurrë, dhe fansat shpesh preferojnë versionet e tij.
• Këngët e tij ishin ndër më të dëgjuarat në demonstrata pas rënies së juntës më 1974.