Δημήτρης Μητροπάνος

Ο Μητροπάνος γεννήθηκε στις 2 Απριλίου 1948 στα Τρίκαλα, την πόλη της Θεσσαλίας που είχε ήδη χαρίσει στην Ελλάδα τον Βασίλη Τσιτσάνη. Η οικογένειά του ήταν φτωχή, και το 1964, στα δεκαέξι του, ήρθε στην Αθήνα για να μείνει με έναν θείο, να δουλέψει και να δοκιμάσει την τύχη του ως τραγουδιστής. Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τον έστειλε στην εταιρεία δίσκων Columbia, όπου γνώρισε τον Γιώργο Ζαμπέτα, που αργότερα τον αποκαλούσε μεγάλο του δάσκαλο. Το 1966 μια τυχαία συνάντηση με τον Μίκη Θεοδωράκη τον οδήγησε να τραγουδήσει μέρη από τη Ρωμιοσύνη και Το Άξιον Εστί σε συναυλίες, και το 1967 κυκλοφόρησε ο πρώτος του δίσκος, το τραγούδι «Θεσσαλονίκη».

Η στρατιωτική δικτατορία του 1967 απαγόρευσε τη μουσική του Θεοδωράκη, και ο Μητροπάνος στράφηκε στο λαϊκό ρεπερτόριο των νυχτερινών κέντρων, στις «πίστες» όπου οι Έλληνες πήγαιναν να ακούσουν ζωντανά μπουζούκι και τραγουδιστές. Τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 έγινε ένας από τους πιο αγαπητούς τραγουδιστές της χώρας, ηχογραφώντας με πολλούς κορυφαίους συνθέτες και στιχουργούς και τραγουδώντας βράδυ με το βράδυ στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.

Το 1996 βρήκε νέο κοινό, νεότερο και πιο αστικό, με τον δίσκο του με τον συνθέτη Θάνο Μικρούτσικο, Στου αιώνα την παράγκα, και άρχισε να εμφανίζεται σε μεγάλες αίθουσες συναυλιών και θέατρα ανοιχτού χώρου, εκτός από τα κέντρα. Συνέχισε να τραγουδά και στη δεκαετία του 2000, θαυμαστός από μουσικούς κάθε είδους. Πέθανε στο Μαρούσι της Αθήνας στις 17 Απριλίου 2012, στα εξήντα τέσσερά του. Τον θρήνησε όλη η Ελλάδα, οι φίλοι του λαϊκού το ίδιο όσο και μουσικοί κάθε είδους.

Ο Μητροπάνος ήταν ερμηνευτής, όχι συνθέτης: η τέχνη του ήταν η φωνή. Ήταν ένας βαθύς, σκοτεινός βαρύτονος, τραχύς στις άκρες και πολύ σταθερός, και τραγουδούσε χωρίς τερτίπια, σχεδόν ακίνητος, αφήνοντας τις λέξεις να κουβαλούν το συναίσθημα. Οι Έλληνες συχνά περιγράφουν το τραγούδι του με τη λέξη «βαριά», με την έννοια του σοβαρού και του γεμάτου βάρος, και ένα τραγούδι με τη φωνή του ακούγεται σαν εξομολόγηση ανθρώπου που έχει ζήσει.

Το ρεπερτόριό του είναι κλασικό λαϊκό: τραγούδια αγάπης και απώλειας, φευγιού και επιστροφής, μοναξιάς στη μεγάλη πόλη, της θάλασσας και του δρόμου του ξενιτεμένου. Ανάμεσα στα πιο γνωστά είναι ο Άγιος Φεβρουάριος (1971), του Δήμου Μούτση και του Μάνου Ελευθερίου, το Σ' αναζητώ στη Σαλονίκη, που διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη, και το Πάρε αποφάσεις (1991), του Χρήστου Νικολόπουλου και του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Το 1996, με συνθέτη τον Θάνο Μικρούτσικο και στιχουργό τον Άλκη Αλκαίο, ηχογράφησε τη Ρόζα, ένα τραγούδι με πιο σύγχρονο, ποιητικό στίχο που του κέρδισε μια νέα γενιά ακροατών και έγινε ένα από τα σήματα κατατεθέντα του.

Τραγούδησε επίσης έργα του Θεοδωράκη σε όλη του τη ζωή, και οι συναυλίες του ανακάτευαν τα παλιά τραγούδια της πίστας με αυτό το πιο «έντεχνο» ρεπερτόριο, δείχνοντας πόσο λεπτή μπορεί να είναι η γραμμή ανάμεσα στα δύο στην ελληνική μουσική.

Ο Μητροπάνος είναι μία από τις φωνές που οι Έλληνες αναφέρουν πρώτες όταν μιλούν για λαϊκό τραγούδι, μαζί με τον Στέλιο Καζαντζίδη και τον Γρηγόρη Μπιθικώτση. Οι ηχογραφήσεις του παίζονται συνεχώς στο ελληνικό ραδιόφωνο και στις ταβέρνες, και τραγουδιστές στα μαγαζιά λένε ακόμα τα τραγούδια του κάθε βράδυ. Για να τον γνωρίσετε, ακούστε τη «Ρόζα» και το «Σ' αναζητώ στη Σαλονίκη»: η γλώσσα είναι απλή, το τραγούδι αργό και καθαρό. Στα Τρίκαλα τον θυμούνται με περηφάνια ως τον δεύτερο μεγάλο μουσικό της πόλης μετά τον Τσιτσάνη, και τα δύο ονόματα λέγονται συχνά μαζί. Τα τραγούδια του προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα, γι' αυτό αναζητήστε τις πρωτότυπες ηχογραφήσεις.

• Γεννήθηκε στα Τρίκαλα, την ίδια πόλη με τον συνθέτη Βασίλη Τσιτσάνη.
• Ο πρώτος του δίσκος, το τραγούδι «Θεσσαλονίκη», κυκλοφόρησε το 1967, όταν ήταν δεκαεννιά χρονών.
• Ήταν τραγουδιστής, όχι τραγουδοποιός: η φήμη του στηρίζεται ολόκληρη στη φωνή του και στην επιλογή των τραγουδιών του.
• Ο δίσκος του 1996 με τον Θάνο Μικρούτσικο του έφερε νεανικό κοινό τριάντα χρόνια μετά την αρχή της καριέρας του.