Jorgos Seferis

Seferis urodził się jako Jorgos Seferiadis 29 lutego 1900 roku (13 marca według kalendarza gregoriańskiego) w Vourli, dziś Urli, małym miasteczku koło Smyrny na wybrzeżu Azji Mniejszej. Jego ojciec, Stelios Seferiadis, był adwokatem, a później profesorem prawa międzynarodowego w Atenach. Rodzina przeniosła się do Aten w 1914 roku, a w 1918 roku Jorgos wyjechał do Paryża studiować prawo. Gdy tam przebywał, w 1922 roku, armia grecka została pokonana w Azji Mniejszej, a Smyrna spłonęła. Grecki świat jego dzieciństwa został starty z powierzchni ziemi, a ta utracona ojczyzna cicho przenika całą jego poezję.

W 1926 roku wstąpił do greckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Przez kolejne trzydzieści sześć lat pracował w Londynie, w Korczy w Albanii, w Pretorii, Kairze i Ankarze, a w czasie drugiej wojny światowej towarzyszył greckiemu rządowi na uchodźstwie w Egipcie i Afryce Południowej. Jego ostatnia placówka była najważniejsza: ambasador w Londynie w latach 1957–1962, podczas trudnych negocjacji w sprawie Cypru. W 1963 roku Akademia Szwedzka przyznała mu Literacką Nagrodę Nobla, pierwszą w historii dla greckiego pisarza.

Na emeryturze w Atenach nie chciał milczeć wobec junty wojskowej, która przejęła władzę w 1967 roku. 28 marca 1969 roku wygłosił publiczne oświadczenie przeciwko dyktaturze, nadane przez BBC, w którym powiedział, że widzi przepaść, ku której reżim prowadzi kraj. Zmarł w Atenach 20 września 1971 roku. Jego pogrzeb przerodził się w jedną z pierwszych masowych demonstracji przeciwko reżimowi: tysiące ludzi szły za trumną, śpiewając Άρνηση.

Seferis publikował niewiele i wszystko starannie szlifował. Jego pierwszy tom, Στροφή (Zwrot, 1931), zapowiedział nowy, oszczędny głos po rymowanych wierszach poprzedniego pokolenia. Μυθιστόρημα (Mythistorema, 1935), jego najbardziej znana książka, to cykl dwudziestu czterech krótkich wierszy, w których postacie z Homera i tragików błąkają się po współczesnym greckim krajobrazie, zmęczone i bezdomne, w poszukiwaniu utraconego sensu: «Ξύπνησα με το μαρμάρινο τούτο κεφάλι στα χέρια» (Obudziłem się z tą marmurową głową w rękach). Starożytne kamienie, morze, statki i posągi to jego powracające obrazy; ton jest cichy i melancholijny, nigdy krzykliwy.

Trzy tomy Ημερολόγιο Καταστρώματος (Dziennik pokładowy, 1940, 1944 i 1955) towarzyszą latom wojny i jego podróżom; trzeci poświęcony jest Cyprowi. Κίχλη (Drozd, 1947), nazwany od zatopionego statku, który widział u wybrzeży wyspy Poros, to jego najbardziej wymagający długi poemat, rozważanie o świetle, sprawiedliwości i śmierci. Τρία κρυφά ποιήματα (Trzy wiersze tajemne, 1966) były jego ostatnim tomem poezji. Pisał też eseje (Δοκιμές), przełożył na grecki Ziemię jałową T. S. Eliota jako Η Έρημη Χώρα (1936) i przez większość życia prowadził dziennik, wydany po jego śmierci jako Μέρες (Dni), który wielu czytelników kocha tak samo jak wiersze. Uzasadnienie Nagrody Nobla chwaliło jego twórczość liryczną, inspirowaną głębokim uczuciem do helleńskiego świata kultury.

Najpierw posłuchaj Άρνηση (Wyparcie się) z cyklu pieśni Theodorakisa Επιφάνια z 1961 roku: Grecy w każdym wieku śpiewają ją przy stole i na demonstracjach, często nie myśląc o niej jak o wierszu. Wiersze takie jak Ελένη (Helena), Ο βασιλιάς της Ασίνης (Król Asine) i Επί ασπαλάθων (Na janowcach), jego ostatni wiersz, opublikowany w 1971 roku jako protest przeciwko juncie, czyta się w greckich szkołach średnich. W Atenach można odwiedzić jego dom przy ulicy Agras 20 w dzielnicy Pangrati, tuż pod Stadionem Panatenajskim, oraz jego grób na Pierwszym Cmentarzu. Dom, w którym się urodził, wciąż stoi w Urli w Turcji. Ulice nazwane Σεφέρη istnieją niemal w każdym greckim mieście, a jego wers «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει» (Dokądkolwiek bym podróżował, Grecja mnie rani) jest cytowany zawsze, gdy Grecy spierają się o swój kraj.

• Urodził się 29 lutego 1900 roku, w dniu, który istnieje tylko w latach przestępnych, więc prawdziwe urodziny miał tylko raz na cztery lata.
• W czasie drugiej wojny światowej towarzyszył greckiemu rządowi na uchodźstwie z Krety do Egiptu i Afryki Południowej, pisząc wiersze w Pretorii i Kairze.
• Jego przekład Ziemi jałowej T. S. Eliota (1936) ukazał się rok po Μυθιστόρημα; wpływ Eliota na tę książkę jest wyraźny, a obaj poeci spotkali się później w Londynie.
• Na jego pogrzebie w 1971 roku tłum śpiewał Άρνηση z muzyką Theodorakisa, kompozytora, którego twórczość junta zakazała.