Maria Jordanidu

Maria Jordanidu urodziła się w Konstantynopolu (Stambule) w 1897 roku, w dużej greckiej społeczności miasta, wśród Ρωμιοί Polis. Rodzice często wyjeżdżali, a ona spędziła dużą część dzieciństwa u babki Loksandry, silnej i żywej kobiety, która prowadziła dom po staremu. Świat tego domu, z jego kuchnią, świętami, sąsiadami i lękami, towarzyszył Marii przez całe życie.

W 1914 roku, mając siedemnaście lat, pojechała na wakacje do Batumi na Kaukazie, wówczas części Imperium Rosyjskiego, i tam zaskoczyła ją najpierw pierwsza wojna światowa, a potem rewolucja rosyjska, które zatrzymały ją tam na około pięć lat; później zrobiła z tych lat książkę. Po pewnym czasie w Konstantynopolu i Aleksandrii w 1923 roku wyszła za nauczyciela Jordanisa Jordanidisa i osiadła w Atenach, gdzie przez wiele lat pracowała, w ambasadzie radzieckiej i jako nauczycielka języków obcych, i przeżyła trudne dziesięciolecia okupacji i wojny domowej. Ci, którzy ją znali, pamiętali niezależny umysł i cięte poczucie humoru.

Dopiero po sześćdziesiątce zaczęła pisać. Λωξάντρα ukazała się w 1963 roku i od razu odniosła trwały sukces. Zachęcona, pisała jeszcze ponad dwadzieścia lat, a jej książki stały się swego rodzaju rodzinną historią Greków XX wieku. Zmarła w Atenach w listopadzie 1989 roku, mając ponad dziewięćdziesiąt lat.

Λωξάντρα (Loksandra, 1963) to historia jej babki, zamożnej greckiej gospodyni z Konstantynopola końca XIX wieku. Loksandra gotuje ogromne posiłki, obchodzi każde imieniny i każde święto kościelne, wierzy w złe oko, karmi wszystkich i ze wszystkimi się kłóci, a żyje ramię w ramię z sąsiadami Turkami, Ormianami i Żydami. Przez nią powieść ukazuje cały utracony świat: targi i Bosfor, zwyczaje wielkanocne i bożonarodzeniowe, przepisy, pieśni i przysłowia. Opowiedziana jest z humorem i czułością, ale też z poczuciem straty, bo opisany świat zniknął: grecka społeczność Stambułu, niegdyś ogromna, liczy dziś zaledwie kilka tysięcy osób.

Jej kolejna książka, Διακοπές στον Καύκασο (Wakacje na Kaukazie, 1965), opiera się na jej własnej młodości: dziewczyna z Konstantynopola wyrusza w, jak się wydaje, krótką podróż na Kaukaz i na lata zostaje uwięziona przez wojnę i rewolucję. Σαν τα τρελά πουλιά (Jak szalone ptaki, 1978) towarzyszy tej samej bohaterce w międzywojennych Atenach i poprzez polityczne burze kolejnych dziesięcioleci.

Styl Jordanidu jest prosty, mówiony i pełen greki Konstantynopola z jej szczególnymi słowami i wyrażeniami. Ona nie analizuje; opowiada, tak jak babcia opowiada historie przy stole. Właśnie dlatego czytelnicy ją pokochali.

Λωξάντρα była wznawiana dziesiątki razy i wciąż jest jedną z najpopularniejszych greckich powieści; wiele greckich rodzin ma jej egzemplarz, a jej przepisy i zwyczaje są często cytowane. W 1980 roku grecka telewizja publiczna ERT zrealizowała na jej podstawie serial z Betty Valasi w roli Loksandry, dzięki czemu bohaterka stała się znana w każdym domu. Dla Greków, których rodziny pochodziły z Konstantynopola, to książka pamięci. Imieniny, złe oko, gotowanie w Wielkim Tygodniu: wielu uczących się poznaje te zwyczaje po raz pierwszy dzięki Loksandrze. To dobra pierwsza grecka powieść do przeczytania, razem z Ματωμένα χώματα (Zakrwawiona ziemia) Dido Sotiriu.

• Swoją pierwszą książkę, Loksandrę, wydała w 1963 roku, w wieku sześćdziesięciu sześciu lat.
• Bohaterką Loksandry jest jej własna babka.
• Jako młoda kobieta utknęła na Kaukazie z powodu pierwszej wojny światowej i rewolucji rosyjskiej.
• Pisała niemal do dziewięćdziesiątki i dożyła ponad dziewięćdziesięciu lat.