Angelos Sikelianos

Sikelianos 28 Mart 1884'te, tepeleri, denizi ve köy şenlikleri ilk şiirlerini dolduran İyon adası Lefkada'da doğdu. 1900'de hukuk okumak için Atina'ya gitti ama okulu hiç bitirmedi; asıl eğitimi şiir ve yolculuklar oldu. Kız kardeşi Penelope, dansçı Isadora Duncan'ın kardeşi Raymond Duncan ile evlendi ve Angelos bu çevre aracılığıyla New York'tan zengin ve parlak bir Amerikalı olan Eva Palmer ile tanıştı. 1907'de Bar Harbor'da (Maine) evlendiler ve Yunanistan'a yerleştiler; oğulları Glafkos 1909'da doğdu.

1920'lerde çift kendini Sikelianos'un Delfi İdeası dediği şeye adadı: Delfi'nin yeniden dünya için manevi bir merkez olabileceği inancına. Mayıs 1927'de ve yeniden 1930'da antik stadyumda ve tiyatroda Delfi Şenlikleri'ni düzenlediler; Aiskhylos'un Zincire Vurulmuş Prometheus ve Yalvaranlar oyunları Eva'nın elde dokuduğu kostümlerle sahnelendi, atletizm yarışmaları ve bir halk sanatı sergisi yapıldı. Şenlikler bir zafer ve aynı zamanda mali bir felaketti; Eva 1933'te para toplamak için Amerika'ya döndü ve bir daha onunla birlikte yaşamaya hiç gelmedi. 1952'de öldü ve Delfi'de gömülüdür. Sikelianos 1940'ta Anna Karamani ile evlendi.

Alman işgali sırasında Atina'da kaldı, tragedyalar yazdı ve 28 Şubat 1943'te şiiri ve «Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα!» (Bu tabutun üzerinde Yunanistan yatıyor!) haykırışıyla Palamas'ın cenazesini bir gösteriye çevirdi. 1940'ların sonunda birkaç kez Nobel Ödülü'ne aday gösterildi. 19 Haziran 1951'de Atina'da, ilacı yerine yanlışlıkla kendisine dezenfektan verilmesi sonucu öldü.

Αλαφροΐσκιωτος (Hafif Gölgeli; 1907'de yazıldı, 1909'da yayımlandı), genç bir adamın Yunan toprağına, denizine ve güneşine yazdığı uzun bir ilahidir; Yunancada daha önceki hiçbir şeye benzemeyen dalgalı bir serbest ölçüyle yazılmıştır; başlık, hayaller gören kişiyi anlatan bir ağız sözcüğüdür. Πρόλογος στη ζωή (Hayata Önsöz, 1915–1917), toprağın, soyun, kadının, inancın ve kişisel yaratımın bilinci üzerine beş büyük kasideden oluşan bir dizidir. Kız kardeşi Penelope'nin ölümünden sonra yazılan Μήτηρ Θεού (Tanrı'nın Annesi, 1917–1919), Meryem Ana'yı Demeter ve Persephone ile kaynaştıran bir ağıttır; onun için Hristiyan olan ile antik Yunan olan her zaman tek bir dünyadır.

Πάσχα των Ελλήνων (Yunanlıların Paskalyası) ve Δελφικός Λόγος (Delfi Söylevi, 1927) gibi uzun şiir dizileri ve en çok okunan şiirleri olan kısa lirikler yazdı: köylü kadınların Paskalya ağıtını söylediği Στ' Όσιου Λουκά το μοναστήρι (Hosios Loukas Manastırında) ve Γιατί βαθιά μου δόξασα (Çünkü Derinden Yücelttim). 1932'den itibaren tragedyaya yöneldi: Ο Διθύραμβος του Ρόδου (Gülün Ditirambosu), Σίβυλλα (Sibylla, 1940), Ο Δαίδαλος στην Κρήτη (Girit'te Daidalos, 1943), Ο Χριστός στη Ρώμη (Roma'da İsa, 1946) ve Ο θάνατος του Διγενή (Digenis'in Ölümü, 1947); bunlar neredeyse var olmayan bir tiyatro için yazılmış oyunlardı.

Toplu şiirleri Λυρικός Βίος (Lirik Hayat) adıyla yayımlandı. Üslup yüksek, kehanetvari, doğa ve ritüelle doludur; sözcük dağarcığı aynı anda ağızlardan, Bizans ilahilerinden ve antik mitten beslenir. O, kutsalın hiç ölmediği, yalnızca ad değiştirdiği Yunan şairidir.

Mikis Theodorakis'in bestelediği 1945 tarihli şiiri Πνευματικό εμβατήριο'yu (Manevi Marş) dinleyin; «Εμπρός, βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω απ' την Ελλάδα» (İleri, yardım edin de güneşi Yunanistan'ın üzerine kaldıralım) çağrısıyla on yıllar boyunca konserlerde ve mitinglerde söylendi. Στ' Όσιου Λουκά το μοναστήρι ve Γιατί βαθιά μου δόξασα okul antolojilerinde yer alır ve Paskalya'da sık sık okunur. Delfi'de Eva ile Angelos'un yamaçta yaptırdığı ev bugün Delfi Şenlikleri Müzesi'dir; Eva'nın kostümleri ve 1927 gösterilerinin fotoğrafları burada sergilenir; Delfi Şenlikleri, bugünkü yaz antik tiyatro festivallerinin de atasıdır. Lefkada onu sokaklara ve bir kültür merkezine adını vererek onurlandırır; mezarı Atina Birinci Mezarlığı'nda, Palamas'ın yakınındadır.

• Eşiyle Duncan ailesi aracılığıyla tanıştı: kız kardeşi Penelope, Raymond Duncan ile evliydi ve Eva Palmer, Isadora'nın yakın arkadaşıydı.
• 1927 Delfi Şenliği, Zincire Vurulmuş Prometheus'u Delfi'nin antik tiyatrosunda, Eva'nın antik tarzda bir tezgâhta elle dokuduğu kostümlerle sahneledi.
• Αλαφροΐσκιωτος başlığı, «hafif gölgeli», yani ruhları ve hayalleri görebilen kişi için kullanılan halk dilinden bir sözcüktür.
• 1943'te Palamas'ın cenazesinde şiirini tabutun başında okudu; ardından kalabalık işgalci askerlerin önünde milli marşı söyledi.