Ioannis Kapodistrias

Kapodistrias, 11 Şubat 1776’da Korfu’da, Venedik yönetimindeki İyon Adaları’nın soylu bir ailesinde doğdu. Padova’da tıp, felsefe ve hukuk okudu ve Korfu’da hekimlik yaptı; ancak adalar 1800’de Rus himayesinde Yedi Ada Cumhuriyeti olunca yönetime çekildi ve 1803’te cumhuriyetin devlet sekreteri oldu. Cumhuriyetin 1807’de yıkılması onu Rusya’nın hizmetine yöneltti. 1813–14’te Çar I. Aleksandr’ın İsviçre’deki elçisi olarak federal anayasa ve Viyana Kongresi’nin 1815’te güvence altına aldığı tarafsızlık için çalıştı; Cenevre ve Lozan onu fahri vatandaş yaptı.

1816’dan 1822’ye kadar Rusya’nın ortak dışişleri bakanıydı. 1821’de Yunan devrimi patlak verip çar onu desteklemeyi reddedince süresiz izin aldı ve Cenevre’ye yerleşerek Yunan davası için para ve sempati topladı. Nisan 1827’de Troizen Ulusal Meclisi onu Yunanistan valisi (Κυβερνήτης) seçti; Ocak 1828’de Nafplio’ya çıktığında savaşın harap ettiği, hazinesi ve yönetimi olmayan bir ülke buldu.

Maaş almayı reddetti ve mutlak monarşilere alışkın bir adam gibi yönetti: anayasayı askıya aldı ve atanmış memurlar aracılığıyla hükmetti; bu da Hydra’nın armatörlerini ve Mani’nin klan reislerini ona düşman etti. Mani klanının başı Petrobey Mavromichalis’i hapsettirince aile intikam aldı: 9 Ekim 1831’de Nafplio’daki Agios Spyridon kilisesine ayine geldiğinde, Petrobey’in kardeşi ve oğlu onu kapıda vurup bıçakladı. Korfu’da Platytera manastırına gömüldü.

Kapodistrias üç buçuk yılda bir devletin iskeletini kurdu. Atanmış il valileriyle merkezi bir yönetim oluşturdu; 1828’de Egina’da basılan ilk Yunan para birimi φοίνικας’ı (feniks) ve bir ulusal bankayı kurdu; düzenli bir ordu ve bugün hâlâ Σχολή Ευελπίδων (Yunan Kara Harp Okulu) olarak var olan subay okulunu oluşturdu, ayrıca Miaoulis ve Kanaris komutasında Ege’yi korsanlardan temizleyen donanmayı yeniden düzenledi. Bağımsız bir Yunan devletini tanıyan Şubat 1830 Londra Protokolü’ne giden yıllar boyunca İngiltere, Fransa ve Rusya ile müzakere etti.

Tutkusu eğitimdi. 1829’da savaşın anne babasız bıraktığı binlerce çocuk için Egina Yetimhanesi’ni kurdu; onlarca ilkokul, bir öğretmen okulu ve Nafplio yakınlarındaki Tirins’te bir ziraat okulu açtı. Her Yunan çocuğunun bildiği bir hikâyeye göre patatesi o getirmiştir: köylüler bu tuhaf yumruyu reddedince çuvalları silahlı nöbetçilerin koruması altına aldırdığı, bunun üzerine çuvalların birkaç gün içinde çalınıp tüm Mora’ya ekildiği anlatılır. Hikâye büyük olasılıkla bir efsanedir, ama Yunanların onu nasıl hatırladığını iyi yansıtır: henüz ülke olmayı bilmeyen bir ülkeyi doyurmaya ve okutmaya çalışan bir adam.

Fransızca ve özenli bir Yunancayla yazdığı mektuplar ve raporlar; meclislere ve yerel ileri gelenlere güvenmeyen, dört yüzyıllık Osmanlı yönetiminden çıkan bir ulusun özgürlükten önce düzene ve eğitime ihtiyaç duyduğuna inanan temkinli, düzenli bir zihni gösterir. Muhalifleri buna tiranlık dedi; hayranları ise bunu Yunanistan’ın sahip olduğu tek gerçekçi program olarak görür.

Onunla tanışmanın yeri Nafplio’dur. Syntagma Meydanı’na birkaç adım uzaklıktaki Agios Spyridon kilisesinde, kapının yanında suikastten kalma bir kurşun izi hâlâ gösterilir ve heykeli adını taşıyan meydanda durur. Egina, yetimhanesinin binasını ve darphaneyi korur; Korfu’da ise Spianada’nın yanında heykeli, Platytera’da mezarı ve adını taşıyan bir havalimanı vardır. Atina’da üniversitenin resmî adı Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο’dur (Ulusal ve Kapodistrias Üniversitesi) ve heykeli Panepistimiou Caddesi’nde üniversitenin önünde durur; 1997’deki büyük yerel yönetim reformunun adı Σχέδιο Καποδίστριας idi. Yüzü 500 drahmilik banknotun üzerindeydi. İsviçre’de Lozan-Ouchy’deki bir anıt ve Cenevre’deki bir sokak, ülkenin tarafsız olmasına yardım eden diplomatı anar. Öğrenciler sitenin 1821’i yorumlama üzerine C2 konuşma alıştırmasıyla devam edebilir.

• Diplomat ya da devlet başkanı olmadan önce Padova’da eğitim görmüş diplomalı bir hekimdi.
• İsviçre, 1815 tarafsızlığını ve federal anayasasını kısmen onun diplomasisine borçludur; Cenevre ve Lozan onu fahri vatandaş yaptı.
• Vali olarak maaş almayı reddetti ve devlet için kendi parasını harcadı; onunla ilgili anlatılan patates hikâyesi neredeyse kesinlikle bir efsanedir.
• Atina Üniversitesi, Korfu havalimanı ve 1997 Yunan yerel yönetim reformu, hepsi onun adını taşır.