Kiki Dimula

Vasiliki Radu 6 Haziran 1931'de Atina'da doğdu ve tüm hayatını bu şehirde geçirdi. Okulu bitirdikten sonra 1949'da Yunanistan Merkez Bankası'na memur olarak girdi ve çeyrek yüzyıl orada kaldı. İlk küçük derlemesi Ποιήματα (Şiirler) 1952'de, yirmi bir yaşındayken çıktı; daha sonra onu bir gençlik işi diyerek reddetti. 1954'te kendisinden on beş yaş büyük olan, onu yüreklendiren ve soyadını takma ad olarak koruduğu şair Athos Dimulas ile evlendi. İki çocukları oldu.

İlk kitapları Έρεβος (Erebos, 1956), Ερήμην (Gıyabında, 1958) ve Επί τα ίχνη (İzin Peşinde, 1963) pek ilgi görmedi. Atılım Το λίγο του κόσμου (Dünyanın Azı, 1971) ile geldi; on yıl sonra Το τελευταίο σώμα μου (Son Bedenim, 1981) izledi. Kocasının 1985'teki ölümü, Devlet Şiir Ödülü'nü kazanan ve onu edebiyat çevrelerinin çok ötesinde ünlü yapan Χαίρε ποτέ (Selam Asla, 1988) kitabının arkasında yatar.

O andan itibaren her yeni kitabı bir olay oldu: Η εφηβεία της λήθης (Unutuşun Ergenliği, 1994), Ενός λεπτού μαζί (Bir Dakika Birlikte, 1998), Χλόη θερμοκηπίου (Sera Çimeni, 2005) ve diğerleri. 2002'de Atina Akademisi'ne seçildi, 2009'da Strazburg'da Avrupa Edebiyat Ödülü'nü, 2010'da ise tüm yapıtları için Büyük Devlet Ödülü'nü aldı. 22 Şubat 2020'de seksen sekiz yaşında Atina'da öldü.

Dimula'nın şiirleri kısa, sohbet havasında notlara benzer ama tuzaklarla doludur. En sevdiği yöntem, dilbilgisinin ve bürokrasinin dilini harfiyen almaktır. Το λίγο του κόσμου kitabındaki Πληθυντικός αριθμός (Çoğul Sayı) şiirinde aşkı ve korkuyu okuldaki bir alıştırmadaki sözcükler gibi çekimler: aşk bir isimdir, tekildir, «savunmasız cinsten»dir. Σημείο αναγνωρίσεως (Tanınma İşareti) şiirinde elleri bağlı bir kadın heykeline seslenir ve ona heykel değil, kadın demekte ısrar eder. Soyut isimler, yokluk, unutuş, rastlantı, bellek, şiirlerinde sanki meslekleri ve ruh halleri olan insanlarmış gibi dolaşır.

Öteki büyük konusu fotoğraftır. Donmuş gülümsemeleri ve yitik arka planlarıyla eski enstantaneler, ona hiç ağırbaşlı bir şey söylemeden zaman üzerine yazma imkânı verir: fotoğraftaki insanlar gitmiş, fotoğraf kalmıştır. 1985'ten sonra yas, ağıt yakmak yerine takıldığı sürekli bir yoldaşa dönüşür; Χαίρε ποτέ (Selam Asla), «χαίρε» selamıyla «ποτέ» (asla) sözcüğü üzerine bir oyundur.

Dili, eklemlerinden bükülmüş gündelik Atina Yunancasıdır: yanlış zamana konmuş bir fiil, yanlış isme bağlanmış bir sıfat, gizli anlamını göstermek için parçalarına ayrılmış bir klişe. Normalde şiir okumayan okurlar ondan alıntı yapar; dilbilimciler onu inceler. Toplu şiirleri 1998'de Ποιήματα adıyla yayımlandı ve sonraki kitaplar sonuna dek aynı sesi korudu: daha kuru ve daha hüzünlü, ama asla şatafatlı değil.

Dimula ender görülen bir şeydi: on binlerce satan zor bir şair; Ίκαρος yayınevinden çıkan kitapları her Yunan kitapçısında bulunur. Σημείο αναγνωρίσεως ve Πληθυντικός αριθμός gibi şiirler lise ders antolojisinde yer alır ve öğretmenler bunları dilbilgisinin canlı olabileceğini göstermek için kullanır. Kendi şiirlerini alçak, ironik bir sesle okuduğu kayıtlar internette kolayca bulunur: Πληθυντικός αριθμός şiirini onun sesinden dinleyin, sonra yeniden okuyun. Birçok şiiri bestelendi ve «Ο έρωτας, όνομα ουσιαστικόν» gibi dizeler kartlarda ve duvarlarda alıntılanır. 2020'de öldüğünde Avrupa'nın dört bir yanındaki gazeteler ölüm yazıları yayımladı ve Yunanlar günlerce sosyal medyada onun dizelerini paylaştı.

• 1949'dan 1974'e kadar Yunanistan Merkez Bankası'nda çalıştı: yirmi beş yıl boyunca gündüzleri başkalarının parasını saydı, geceleri yokluk üzerine yazdı.
• İlk kitabını yirmi bir yaşında yayımladı ve daha sonra onu yapıtları arasında saymayı reddetti.
• 2002'de Atina Akademisi'ne seçilen tarihteki üçüncü kadın ve ilk kadın şair oldu.
• Πληθυντικός αριθμός şiiri bir dilbilgisi dersidir: aşkı, korkuyu ve belleği sayı ve cinse göre çekimler.