Katina Paxinou

Katina Paxinou urodziła się w Pireusie 17 grudnia 1900 roku w zamożnej rodzinie; Paxinou to nazwisko jej pierwszego męża. Najpierw kształciła się na śpiewaczkę, studiując muzykę w Genewie, i zadebiutowała na scenie operowej w 1920 roku w Teatrze Miejskim w Pireusie w Siostrze Beatrycze, operze, którą Dimitri Mitropoulos napisał specjalnie dla niej. Wkrótce jednak przeszła do teatru dramatycznego i pod koniec lat dwudziestych grała w Atenach, gdzie jej niski, potężny głos i intensywność od razu ją wyróżniły.

Gdy w 1932 roku powstał grecki Teatr Narodowy, stała się jedną z jego czołowych aktorek, razem z aktorem i reżyserem Aleksisem Minotisem, którego poznała w 1931 roku i który został jej mężem i scenicznym partnerem na całe życie. W latach trzydziestych grała wielkie postacie kobiece antycznej tragedii i pokazywała greckie przedstawienia za granicą. Wybuch drugiej wojny światowej zastał ją poza Grecją; pojechała dalej do Stanów Zjednoczonych, grała po angielsku na Broadwayu, a wytwórnia Paramount obsadziła ją w roli Pilar, zaciekłej partyzantki z filmu Komu bije dzwon (1943). Rola przyniosła jej Oscara i Złoty Glob w 1944 roku.

Po kilku kolejnych filmach w Hollywood i Europie wróciła po wojnie do Grecji i razem z Minotisem przez dwie dekady kierowała przedstawieniami dramatu antycznego Teatru Narodowego, wieloma w teatrze w Epidauros. Zmarła w Atenach 22 lutego 1973 roku.

Na scenie Paxinou była przede wszystkim aktorką tragiczną. Jej wielkie role pochodziły od Sofoklesa i Eurypidesa: Elektra, opłakująca ojca i czekająca na brata; Hekabe, królowa upadłej Troi; Medea, porzucona żona, która zabija swoje dzieci; Jokasta w Οιδίπους Τύραννος (Król Edyp). Grała całym ciałem i głosem, który bez wysiłku wypełniał teatr pod gołym niebem na czternaście tysięcy miejsc, a krytycy porównywali ją z wielkimi aktorkami Europy.

Kochała też dramat współczesny i zapoznała grecką publiczność ze sztukami Ibsena, Eugene'a O'Neilla i Federica Garcíi Lorki, którego Dom Bernardy Alba był jedną z jej najbardziej znanych ról.

Jej kariera filmowa była krótka, ale słynna. Jako Pilar w Komu bije dzwon, według powieści Hemingwaya o hiszpańskiej wojnie domowej, zagrała szorstką, mądrą, budzącą grozę kobietę u boku Gary'ego Coopera i Ingrid Bergman i skradła wiele scen. Później wystąpiła w Żałobie przystoi Elektrze (1947), według wersji greckiego mitu O'Neilla, w Panu Arkadinie (1955) Orsona Wellesa i w Rocco i jego braciach (1960) Luchina Viscontiego jako matka braci. Jej praca z Minotisem w Epidauros pomogła uczynić letni festiwal dramatu antycznego tym, czym jest dziś.

Każdego lata, gdy Teatr Narodowy gra tragedię w Epidauros, greckie gazety wspominają Paxinou i Minotisa, którzy dali festiwalowi jego wczesną sławę. Jej Oscar wciąż jest powodem do dumy: Grecy wymieniają ją razem z kompozytorami Manosem Hadjidakisem i Vangelisem wśród laureatów tej nagrody. W 1955 roku jej Hekabe otworzyła pierwszy Festiwal w Epidauros. Dla uczącego się dobrym początkiem jest obejrzenie scen z Pilar w Komu bije dzwon, a potem przeczytanie o Elektrze lub Hekabe prostą greką: w obu pojawia się ta sama silna, pogrążona w żałobie kobieta.

• Była pierwszą Greczynką, która zdobyła Oscara, w 1944 roku, dla najlepszej aktorki drugoplanowej.
• Zaczynała karierę jako śpiewaczka operowa, zanim została aktorką.
• Razem z mężem Aleksisem Minotisem przez wiele lat kierowała przedstawieniami dramatu antycznego Teatru Narodowego w Epidauros.