Konstandinos Kawafis

Kawafis urodził się w Aleksandrii 29 kwietnia 1863 roku jako najmłodsze z dziewięciorga dzieci zamożnej greckiej rodziny kupieckiej z Konstantynopola. Ojciec zmarł w 1870 roku, interes upadł, a rodzina spędziła lata 1872–1877 w Anglii, w Liverpoolu i Londynie, gdzie chłopiec nauczył się angielskiego tak dobrze, że przez całe życie mówił po grecku z lekkim angielskim akcentem. Po kilku latach w Konstantynopolu w latach osiemdziesiątych XIX wieku wrócił do Aleksandrii i już nigdy naprawdę jej nie opuścił.

Od 1892 do 1922 roku, przez trzydzieści lat, pracował jako urzędnik w Służbie Irygacyjnej egipskiego Ministerstwa Robót Publicznych, a pensję uzupełniał jako makler na giełdzie bawełny. Mieszkał z matką do jej śmierci w 1899 roku, a potem sam, w mieszkaniu na drugim piętrze przy Rue Lepsius, nad domem publicznym, obok szpitala i greckiego kościoła św. Saby – z tego sąsiedztwa lubił żartować. Był homoseksualistą, a wiersze miłosne, które pisał mniej więcej od 1910 roku, dyskretne, lecz jednoznaczne, należą do pierwszych w literaturze nowoczesnej, które mówią o tym otwarcie.

Odmawiał wydania książki. Zamiast tego drukował wiersze na pojedynczych kartach i w małych broszurach, które rozdawał przyjaciołom i gościom, nieustannie je poprawiając. E. M. Forster, który poznał go w czasie pierwszej wojny światowej, przedstawił go czytelnikom angielskim. W 1932 roku u Kawafisa zdiagnozowano raka krtani; po operacji w Atenach stracił głos i zmarł w Aleksandrii 29 kwietnia 1933 roku, w dniu swoich siedemdziesiątych urodzin.

Kawafis dzielił swoje wiersze na trzy grupy: historyczne, filozoficzne i erotyczne. Wiersze historyczne rzadko odwiedzają klasyczne Ateny; wolą królestwa hellenistyczne, Bizancjum i greckie miasta rzymskiego Wschodu, i są małymi dramatami próżności, klęski i ironii. W Περιμένοντας τους βαρβάρους (Czekając na barbarzyńców, 1904) całe miasto szykuje się do kapitulacji przed najeźdźcami, którzy nigdy nie nadchodzą, a ostatni wers pyta, co teraz zrobimy bez nich. W Απολείπειν ο θεός Αντώνιον (Bóg opuszcza Antoniusza, 1911) Markowi Antoniuszowi każe się z godnością pożegnać Aleksandrię, gdy miasto mu się wymyka.

Wiersze filozoficzne to te, które ludzie cytują. Η Πόλις (Miasto, 1910) ostrzega, że nie ucieknie się od własnego życia, zmieniając miasta: «Η πόλις θα σε ακολουθεί» (miasto pójdzie za tobą). Ιθάκη (Itaka, 1911) zamienia podróż Odyseusza w lekcję życia: wyspa jest pretekstem, podróż jest sednem. Θερμοπύλες (Termopile, 1903) oddaje cześć tym, którzy strzegą swego posterunku, wiedząc, że w końcu Persowie przejdą, a Κεριά (Świece, 1899) liczy dni życia jak rząd zapalonych i wypalonych świec. Wiersze erotyczne, takie jak Θυμήσου, σώμα (Pamiętaj, ciało) i Μέρες του 1903 (Dni roku 1903), wspominają krótkie spotkania w tanich pokojach z czułością i bez przepraszania. Jego język to zamierzona mieszanka dimotiki i staroświeckiej katharewusy, płaski, dokładny i nieliryczny, co czyni go niezwykle łatwym do tłumaczenia i sprawia, że Kawafis brzmi jak Kawafis w każdym języku.

Najlepszym wprowadzeniem jest usłyszeć Itakę czytaną na głos, po grecku lub po angielsku; czytano ją na pogrzebie Jacqueline Kennedy Onassis w 1994 roku i drukuje się ją na niezliczonych kartkach z okazji ukończenia szkoły. Greccy uczniowie czytają w liceum Ιθάκη, Η Πόλις, Θερμοπύλες i Περιμένοντας τους βαρβάρους, a wersy takie jak «Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη» czy «Η πόλις θα σε ακολουθεί» cytowane są w nagłówkach gazet i w codziennych rozmowach. Mieszkanie przy dawnej Rue Lepsius w Aleksandrii to dziś Muzeum Kawafisa, prowadzone przez Fundację Onassisa, która przechowuje też jego archiwum w Atenach. Piosenka Leonarda Cohena «Alexandra Leaving» jest swobodną wersją wiersza Bóg opuszcza Antoniusza, a kilku greckich kompozytorów napisało muzykę do jego wierszy. Na stronie jest hołd dla Kawafisa w ćwiczeniu ze słuchania na poziomie C2 oraz ćwiczenie z mówienia na poziomie C2 o tłumaczeniu jego poezji.

• Urodził się i zmarł tego samego dnia, 29 kwietnia, w 1863 i 1933 roku.
• Nigdy nie wydał książki na sprzedaż; jego wiersze krążyły na drukowanych kartach, które sam rozdawał, a pierwsze wydanie zbiorowe ukazało się w 1935 roku, dwa lata po jego śmierci.
• Jego kanoniczny dorobek to zaledwie 154 wiersze; wiele innych odrzucił lub ukrył, a opublikowano je później jako wiersze «ukryte» i «niedokończone».
• Przez trzydzieści lat pracował jako urzędnik w Służbie Irygacyjnej, a gościom przedstawiał się jako poeta-historyk, nie urzędnik państwowy.