Konstantinos Kavafis

Kavafis, 29 Nisan 1863'te İskenderiye'de, İstanbul kökenli varlıklı bir Rum tüccar ailesinin dokuz çocuğunun en küçüğü olarak doğdu. Babası 1870'te öldü, iş çöktü ve aile 1872'den 1877'ye kadar İngiltere'de, Liverpool ve Londra'da yaşadı; çocuk burada İngilizceyi o kadar iyi öğrendi ki hayatı boyunca Yunancasında hafif bir İngiliz aksanı kaldı. 1880'lerde İstanbul'da birkaç yıl geçirdikten sonra İskenderiye'ye döndü ve bir daha oradan gerçekten ayrılmadı.

1892'den 1922'ye kadar, otuz yıl boyunca, Mısır Bayındırlık Bakanlığı'nın Sulama Dairesi'nde memur olarak çalıştı ve maaşını pamuk borsasında simsarlık yaparak tamamladı. 1899'daki ölümüne kadar annesiyle, sonra da tek başına, Rue Lepsius'ta ikinci kattaki bir dairede yaşadı; dairenin altında bir genelev, yanında bir hastane ve Aziz Savvas Rum Kilisesi vardı ve bu konumla şakalaşmayı severdi. Eşcinseldi ve 1910 dolaylarından sonra yazdığı, ölçülü ama açık seçik aşk şiirleri, modern edebiyatta bundan açıkça söz eden ilk şiirler arasındadır.

Kitap yayımlamayı reddetti. Bunun yerine şiirlerini tek yapraklara ve küçük broşürlere bastırıp dostlarına ve ziyaretçilerine dağıttı, onları durmadan gözden geçirdi. Birinci Dünya Savaşı sırasında onunla tanışan E. M. Forster, onu İngiliz okurlara tanıttı. Kavafis'e 1932'de gırtlak kanseri teşhisi kondu, Atina'daki bir ameliyattan sonra sesini yitirdi ve 29 Nisan 1933'te, yetmişinci doğum gününde İskenderiye'de öldü.

Kavafis şiirlerini üç gruba ayırıyordu: tarihsel, felsefi ve erotik. Tarihsel şiirler klasik Atina'ya nadiren uğrar; Helenistik krallıkları, Bizans'ı ve Roma Doğusu'nun Yunan kentlerini yeğler ve kibir, yenilgi ve ironi üzerine küçük dramlardır. Περιμένοντας τους βαρβάρους'ta (Barbarları Beklerken, 1904) koca bir kent, hiç gelmeyen istilacılara teslim olmaya hazırlanır ve son dize, şimdi onlar olmadan ne yapacağımızı sorar. Απολείπειν ο θεός Αντώνιον'da (Tanrı Antonius'u Terk Ediyor, 1911) Marcus Antonius'a, kent elinden kayıp giderken İskenderiye'ye onurla veda etmesi söylenir.

Felsefi şiirler, insanların alıntıladığı şiirlerdir. Η Πόλις (Şehir, 1910) kent değiştirerek hayatından kaçamayacağını söyler: «Η πόλις θα σε ακολουθεί» (şehir seni izleyecek). Ιθάκη (İthaka, 1911) Odysseus'un yolculuğunu yaşamak üzerine bir derse dönüştürür: ada bahanedir, asıl olan yolculuktur. Θερμοπύλες (Termopiller, 1903) sonunda Perslerin geçeceğini bile bile nöbetini tutanları onurlandırır, Κεριά (Mumlar, 1899) ise bir ömrün günlerini yanan ve sönmüş mumlardan bir sıra gibi sayar. Θυμήσου, σώμα (Hatırla, Beden) ve Μέρες του 1903 (1903 Günleri) gibi erotik şiirler, ucuz odalardaki kısa karşılaşmaları şefkatle ve özür dilemeden anar. Dili, dimotiki ile eski moda katharevusa'nın bilinçli bir karışımıdır; düz, kesin ve lirizmden uzaktır, bu da onu alışılmadık ölçüde kolay çevrilir kılar ve Cavafy'nin her dilde Cavafy gibi duyulmasının nedeni budur.

En iyi başlangıç, İthaka'yı Yunanca ya da İngilizce yüksek sesle okunurken dinlemektir; şiir 1994'te Jacqueline Kennedy Onassis'in cenazesinde okundu ve sayısız mezuniyet kartına basıldı. Yunan öğrenciler lisede Ιθάκη, Η Πόλις, Θερμοπύλες ve Περιμένοντας τους βαρβάρους'u okur; «Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη» ya da «Η πόλις θα σε ακολουθεί» gibi dizeler gazete manşetlerinde ve günlük konuşmada alıntılanır. İskenderiye'de eski Rue Lepsius'taki daire bugün Onassis Vakfı'nın işlettiği Kavafis Müzesi'dir; vakıf, şairin arşivini de Atina'da saklar. Leonard Cohen'in «Alexandra Leaving» şarkısı Tanrı Antonius'u Terk Ediyor'un serbest bir yorumudur ve birçok Yunan besteci şiirleri bestelemiştir. Sitede C2 düzeyinde bir dinleme anması ve onu çevirmek üzerine C2 düzeyinde bir konuşma alıştırması vardır.

• Aynı tarihte, 29 Nisan'da doğdu ve öldü: 1863 ve 1933.
• Hiçbir zaman satılık bir kitap yayımlamadı; şiirleri kendi dağıttığı basılı yapraklarla dolaştı ve ilk toplu basım, ölümünden iki yıl sonra, 1935'te çıktı.
• Kanonik yapıtı yalnızca 154 şiirdir; çok daha fazlasını reddetti ya da sakladı, bunlar sonradan «saklı» ve «tamamlanmamış» şiirler olarak yayımlandı.
• Otuz yıl Sulama Dairesi'nde memur olarak çalıştı ve kendini ziyaretçilere bir devlet memuru değil, şair-tarihçi olarak tanıttı.