Alekos Fasianos

Fasianos urodził się w Atenach w 1935 roku i dorastał w starych dzielnicach miasta. Jako chłopiec uczył się gry na skrzypcach w Konserwatorium Ateńskim i muzyka towarzyszyła mu przez całe życie, ale wkrótce wybrał malarstwo. Pod koniec lat 50. studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Atenach, gdzie jego nauczycielem był malarz Jannis Moralis, jeden z mistrzów nowoczesnej sztuki greckiej.

W 1960 roku stypendium rządu francuskiego zaprowadziło go do Paryża, gdzie studiował litografię w École des Beaux-Arts. Paryż stał się jego drugim domem: przez resztę życia dzielił czas między tamtejszą pracownię a swój dom i pracownię w Atenach i wystawiał szeroko we Francji i w całej Europie, a także w Grecji. Francuscy krytycy i kolekcjonerzy pokochali go, a w Grecji stał się kimś rzadkim wśród nowoczesnych malarzy: artystą naprawdę popularnym, którego twórczość znali i lubili zwykli ludzie.

Pracował niemal codziennie aż do starości: malował, rysował, robił litografie i grafiki, projektował plakaty i ilustrował książki, a często widywano go w ateńskich kawiarniach, pogodnego i gadatliwego. Zmarł w Atenach w styczniu 2022 roku w wieku osiemdziesięciu sześciu lat, a jego śmierć trafiła na pierwsze strony greckich gazet.

Obraz Fasianosa łatwo rozpoznać. Postacie są narysowane mocnym, płynnym konturem i wypełnione płaskim, jasnym kolorem, przede wszystkim głębokim błękitem, razem z czerwienią, czernią, bielą i odrobiną złota. Prawie zawsze widać je z profilu, jak postacie na starożytnych greckich wazach, na ikonach bizantyjskich czy w teatrze cieni Karagiozisa, i mają w sobie też coś z ludowego malarza Teofilosa. Fasianos wziął te greckie tradycje i uczynił je nowoczesnymi i osobistymi.

Jego tematy to zwykłe chwile zamienione w poezję: młodzieniec na rowerze lub motocyklu, mężczyzna palący papierosa, kochankowie leżący w trawie, postać lecąca po niebie, mężczyzna z ptakiem na dłoni, stół z dzbanem i kwiatami. Słowa greckimi literami, nazwy miejsc lub krótkie zwroty, często unoszą się w obrazie. Nastrój jest lekki, zmysłowy i nieco nostalgiczny, sen o greckim lecie i Atenach jego młodości, i jest w nim humor.

Oprócz obrazów stworzył ogromną liczbę litografii i grafik, które uczyniły jego sztukę przystępną cenowo, a także plakaty, okładki książek, scenografie teatralne i prace publiczne, wśród nich duże prace dla stacji Metaksurgio ateńskiego metra (2000).

Niebieskie postacie Fasianosa są częścią języka wizualnego dzisiejszej Grecji: widać je na stacjach metra, na okładkach książek, na plakatach festiwali i w reprodukcjach w tysiącach domów. Najłatwiej zacząć od stacji metra Metaksurgio w Atenach, gdzie jego dzieło codziennie wita podróżnych. Jego prace znajdują się w Galerii Narodowej w Atenach i w wielu greckich i francuskich kolekcjach, a wystawy jego obrazów przyciągają tłumy. Dla uczących się jego obrazy są dobrą zabawą: spójrz na jeden i nazwij po grecku wszystko, co widzisz, ο άνθρωπος, το ποδήλατο, το πουλί, το λουλούδι, το μπλε. Jego obrazy są wciąż chronione prawem autorskim, więc oglądaj je w galeriach i książkach.

• Zanim został malarzem, kształcił się jako skrzypek w Konserwatorium Ateńskim.
• Jego nauczycielem w Szkole Sztuk Pięknych w Atenach był Jannis Moralis.
• Stypendium rządu francuskiego zaprowadziło go do Paryża w 1960 roku i do końca życia miał tam pracownię.
• Jego postacie są niemal zawsze przedstawiane z profilu, co łączyło go ze starożytnymi malarzami waz i teatrem cieni.