Nana Mouskouri

Ioanna Mouschouri, që të gjithë e thërrisnin Nana, lindi më 13 tetor 1934 në Hania të Kretës. Kur ishte tre vjeç, familja u shpërngul në Athinë, ku i ati punonte si operator kinemaje; fëmijët u rritën pas ekranit, ndërsa jashtë ishte Pushtimi e më pas Lufta Civile. Studioi këngë klasike në Konservatorin e Athinës për disa vjet dhe ëndërronte operën, por, sipas rrëfimit të saj, e larguan kur u mor vesh se këndonte xhaz nëpër klube nate.

Klubet e xhazit e çuan te Manos Hadjidakis, i cili i dha këngët e tij për t'i kënduar. Në Festivalin e Këngës Greke të vitit 1959 dhe 1960 fitoi me këngë të tij, dhe më 1960 mori çmimin e parë në Festivalin e Këngës Mesdhetare në Barcelonë. Një film gjerman për Greqinë i solli «Weiße Rosen aus Athen» (Trëndafila të bardhë nga Athina, 1961), që shiti mbi një milion kopje në Gjermani, dhe nga viti 1962 jetoi në Paris, që u bë baza e saj për pjesën tjetër të karrierës. Më 1963 përfaqësoi Luksemburgun në Konkursin e Këngës së Eurovizionit.

Bëri turne në Shtetet e Bashkuara me Harry Belafonte-n më 1966, drejtoi serialin e vet televiziv në BBC të Britanisë nga viti 1968, dhe për katër dekada këndoi në çdo sallë të madhe koncertesh të botës. Më 1993 u bë Ambasadore e Vullnetit të Mirë e UNICEF-it, dhe nga 1994 deri më 1999 ishte deputete në Parlamentin Europian për Greqinë. Një turne i gjatë lamtumire në vitet 2005–2008 doli se nuk ishte fundi: ajo u kthye në skenë dhe jepte ende koncerte pas nëntëdhjetëvjetorit të lindjes.

Repertori grek i Mouskouri-t ngrihet mbi këngët e Manos Hadjidakis-it dhe, përmes tij, mbi vargjet e Nikos Gatsos-it: «Χάρτινο το φεγγαράκι» (Hëna e vogël prej letre), «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου» (Diku ekziston dashuria ime), «Τα παιδιά του Πειραιά» (Fëmijët e Pireut), kënga e filmit Kurrë të dielën që fitoi Oscar-in më 1961 dhe që ajo e regjistroi në disa gjuhë. Këndoi edhe Mikis Theodorakis-in dhe këngë tradicionale, dhe albumet e saj greke mbeten mënyra më e lehtë për një të huaj që të njohë këngën klasike greke të viteve 1950 dhe 1960.

Jashtë vendit punoi gjuhë pas gjuhe. Në gjermanisht pati «Weiße Rosen aus Athen» (1961); në frëngjisht, ku emri i saj njihet nga të gjithë, «À force de prier» (1963) dhe «Je chante avec toi Liberté» (1981), korin e skllevërve nga Nabucco i Verdit, të kthyer në himn për lirinë; në anglisht «Only Love» (1985), që arriti vendin e dytë në klasifikimet britanike, si dhe albume me këngë popullore, muzikë filmash dhe himne. Regjistroi gjithashtu në spanjisht, italisht, portugalisht, holandisht, hebraisht dhe uellsisht.

Stili i saj nuk ndryshoi kurrë: një timbër i pastër, pothuajse si i një fëmije kori, pa marifete vibratoje, diksion i përsosur dhe orkestrime që e vënë melodinë në vend të parë. Kritikët ndonjëherë e quajtën tepër të ëmbël; publiku jo, dhe vetë madhësia e katalogut të saj, shumë mbi dyqind albume, nuk ka të krahasuar mes interpretuesve grekë.

Mouskouri është artiste e gjallë, kështu që trashëgimia e saj po shkruhet ende. Për një nxënës, vendi ku të fillohet janë regjistrimet e saj greke të Hadjidakis-it: «Χάρτινο το φεγγαράκι» dhe «Τα παιδιά του Πειραιά» këndohen ngadalë, çdo fjalë është e qartë dhe tekstet janë të shkurtra. Televizioni dhe radioja greke e transmetojnë ende, dhe koncerti i saj i lamtumirës më 2008 në Odeonin e Herod Atikut nën Akropol ishte ngjarje kombëtare. Në Hania ajo është bijë e nderuar e qytetit, dhe në Francë e Gjermani emri i saj është thjesht sinonim i këngës greke. Syzet e saj, që në vitet 1960 nuk pranoi t'i hiqte në skenë kundër çdo këshille, u bënë aq të famshme sa një palë syze të tilla janë një imazh i saj po aq i njohshëm sa zëri i saj.

• Emri i saj i pagëzimit është Ioanna; Nana është përkëdhelja që përdorte familja.
• Në Konkursin e Këngës së Eurovizionit të vitit 1963 përfaqësoi Luksemburgun, jo Greqinë, me këngën frënge «À force de prier».
• I mbajti syzet në skenë që nga fillimi, kundër këshillës së menaxherëve që mendonin se do t'ia shkatërronin karrierën, dhe ato u bënë shenja e saj dalluese.
• Më 1993 pasoi Audrey Hepburn-in si Ambasadore e Vullnetit të Mirë e UNICEF-it, dhe një vit më vonë u zgjodh në Parlamentin Europian.