Kostas Tachtsis

Tachtsis urodził się w Salonikach 8 października 1927 roku. Jego rodzice rozstali się, gdy był dzieckiem, a mniej więcej w wieku siedmiu lat wysłano go do Aten, do babki; kobiety z tego domu, ich kłótnie i opowieści, stały się surowcem jego prozy. Jako nastolatek przeżył w Atenach okupację i wojnę domową, przez dwa lata studiował prawo na Uniwersytecie Ateńskim, nie kończąc studiów, i na początku lat pięćdziesiątych zaczął publikować wiersze.

Niespokojny i bez pieniędzy, opuścił Grecję w połowie lat pięćdziesiątych i latami podróżował, imając się wszelkich prac w Europie, Stanach Zjednoczonych i Australii. To za granicą, z dala od Grecji, napisał Το τρίτο στεφάνι. Ateńscy wydawcy odrzucili książkę, a w 1962 roku wydrukował ją sam; poczta pantoflowa, a później przekłady na angielski i inne języki przyniosły mu uznanie.

Po powrocie do Aten żył z pisania i przekładów i stał się znaną, prowokacyjną postacią. Był homoseksualistą i pisał o tym z niezwykłą w Grecji szczerością, a w późnych tekstach autobiograficznych z wyzywającą otwartością opisywał swoje noce w mieście. W sierpniu 1988 roku został uduszony w swoim domu w ateńskiej dzielnicy Kolonos; ciało znaleziono 27 sierpnia, a sprawcy nigdy nie ustalono. Jego autobiograficzna książka Το φοβερό βήμα (Straszny krok) ukazała się po jego śmierci.

Το τρίτο στεφάνι (Trzeci ślub, 1962) bierze tytuł z prawosławnego obrzędu ślubnego, podczas którego na głowy panny młodej i pana młodego nakłada się korony, «στέφανα»: narratorka, Nina, przygotowuje się do trzeciego małżeństwa. Powieść opowiada jednak przede wszystkim o Ekawi, jej przyjaciółce, dumnej, trudnej matce noszącej imię Hekabe, trojańskiej królowej, która straciła dzieci. Głosem Niny śledzimy obie rodziny od lat trzydziestych przez wojnę w Albanii, głód okupacji, wydarzenia grudniowe 1944 roku i wojnę domową. Wielkie wydarzenia historii wchodzą tylko przez kuchnię, sąsiadów i rodzinny stół.

Rewolucyjnym uczynił tę książkę jej język. Tachtsis porzucił literacką grekę swoich poprzedników i pisał mówionym idiomem ateńskich drobnomieszczanek, z jego przysłowiami, przesadą, plotkami i nagłym okrucieństwem, w długich monologach brzmiących jak podsłuchane rozmowy. Efekt jest jednocześnie komiczny i tragiczny. Jego późniejsze książki, opowiadania Τα ρέστα (Reszta, 1972) i eseje Η γιαγιά μου η Αθήνα (Moja babcia Ateny, 1979), zachowują ten sam ironiczny, gawędziarski głos, zwrócony teraz ku greckiemu społeczeństwu, miastu i sobie samemu.

Το τρίτο στεφάνι znajduje się na każdej liście wielkich greckich powieści XX wieku, omawia się ją na kursach uniwersyteckich i była adaptowana na scenę, zwłaszcza przez Teatr Narodowy Grecji w 2009 roku. To idealna lektura dla zaawansowanych: otwórz ją w dowolnym miejscu, a usłyszysz, jak naprawdę mówili ateńczycy, wyrażeniami, które spotkasz i dziś. Η γιαγιά μου η Αθήνα to wspaniały przewodnik po starym mieście. Tachtsisa pamięta się też jako jednego z pierwszych greckich pisarzy, którzy otwarcie mówili o homoseksualności, a jego niewyjaśnione zabójstwo wciąż powraca w greckich dyskusjach o uprzedzeniach. Strona serwisu o Dido Sotiriu, innej wielkiej powieściopisarce greckiej historii XX wieku, będzie dobrym uzupełnieniem.

• Ateńscy wydawcy odrzucili „Trzeci ślub”, więc pierwsze wydanie w 1962 roku opłacił sam.
• Dużą część powieści napisał, mieszkając i pracując za granicą.
• Tytuł nawiązuje do koron, «στέφανα», z prawosławnego obrzędu ślubnego.
• Jego zabójstwa z 1988 roku nigdy nie wyjaśniono.