Angelos Terzakis

Terzakis urodził się w Nauplionie 16 lutego 1907 roku, w dawnej stolicy Grecji, z jej weneckimi twierdzami i pamięcią o 1821 roku, a wielowarstwowa historia miasta towarzyszyła mu zawsze. Jego rodzina przeniosła się do Aten w 1915 roku; tam ukończył szkołę, studiował prawo na Uniwersytecie Ateńskim i zaczął publikować bardzo młodo: jego pierwszy zbiór opowiadań, Ο ξεχασμένος (Zapomniany), ukazał się w 1925 roku, gdy miał osiemnaście lat.

W latach 30. stał się jednym z czołowych prozaików Pokolenia lat 30., obok Kosmasa Politisa, Jorgosa Theotokasa i Stratisa Miriwilisa, pisarzy, którzy chcieli wprowadzić do greki nowoczesną powieść europejską z jej psychologią i miastami. Pisał też dla sceny, a w latach 1937–1975 służył Teatrowi Narodowemu na szeregu stanowisk: sekretarza, kierownika repertuaru, dyrektora artystycznego i dyrektora generalnego, wybierając sztuki i przez dziesięciolecia kształtując gust greckiej publiczności. Od 1950 roku wykładał też historię teatru w jego szkole dramatycznej.

Walczył w wojnie grecko-włoskiej 1940–41, która głęboko go naznaczyła, a w 1964 roku napisał obszerną historię tej kampanii. Jako płodny dziennikarz i eseista przez dziesięciolecia pisał w prasie ateńskiej o literaturze, historii i sensie greckiej tożsamości. Akademia Ateńska przyznała mu w 1969 roku swoją Nagrodę Literacką, a w 1974 roku został wybrany na członka Akademii Ateńskiej. Zmarł w Atenach 3 sierpnia 1979 roku.

Powieści Terzakisa o współczesnym życiu to portrety pokolenia bez pewników. Δεσμώτες (Więźniowie, 1932) i Η παρακμή των σκληρών (Zmierzch twardych, 1933) śledzą młodych ateńczyków z klasy średniej uwięzionych w nudzie i upadku rodziny. Η μενεξεδένια πολιτεία (Fiołkowe miasto, 1937), którego tytuł zapożycza antyczny obraz Aten «uwieńczonych fiołkami», to portret miasta międzywojennego, z ponurą atmosferą i osaczonymi, ubogimi bohaterami typowymi dla jego powieści miejskich. Δίχως θεό (Bez Boga, 1951) to jego najambitniejsza powieść, poszukiwanie sensu w świecie bez pewników.

Jego największy sukces wśród czytelników jest jednak historyczny. Akcja Πριγκηπέσσα Ιζαμπώ (Księżniczka Izabela, 1945) toczy się na Peloponezie w XIII wieku, w Morei frankijskich książąt po czwartej krucjacie, gdzie Grecy i zachodni rycerze walczą ze sobą, zawierają małżeństwa i zdradzają się nawzajem. Opowieść skupia się na powstaniu Greków i Słowian w 1293 roku, które zdobyło frankijski zamek w Kalamacie, oraz na miłości między Izabelą, córką księcia Wilhelma II de Villehardouin, a przywódcą buntowników Nikiforosem Sgurosem; poprzez nią Terzakis pyta, co znaczy być Grekiem między Wschodem a Zachodem, a książka, wydana w 1945 roku, tuż po okupacji, była czytana jako rozważanie o tożsamości narodowej w czasie klęski.

Wśród jego sztuk, w większości dramatów historycznych, jest Αυτοκράτωρ Μιχαήλ (Cesarz Michał, 1936), a w późniejszych latach napisał wielkie dzieło historyczne Ελληνική εποποιία 1940–1941 (Grecka epopeja 1940–1941). Jego styl jest gęsty, muzyczny i refleksyjny, bogaty w długie zdania i pytania moralne.

Zacznij od Πριγκηπέσσα Ιζαμπώ: jest stale wznawiana i to właśnie tę książkę starsi Grecy pamiętają z lektury w wieku nastoletnim. To także świetny towarzysz podróży po frankijskich zamkach Peloponezu, Chlemutsi, Mistrze czy Karytainie. Ci, którzy wolą nowoczesne miasto, mogą sięgnąć po Η μενεξεδένια πολιτεία, portret międzywojennych Aten, który grecka telewizja państwowa zekranizowała jako serial w 1975 roku. W Nauplionie jego brązowe popiersie stoi w pobliżu kościoła Agios Spyridon, a ulica, przy której stał dom rodzinny, nosi jego imię. Fragmenty jego prozy znajdują się w greckich szkolnych antologiach literatury nowożytnej, a historie literatury umieszczają go w samym sercu Pokolenia lat 30. Teatr Narodowy, któremu służył prawie czterdzieści lat, wspomina go jako jednego z architektów swojego repertuaru.

• Pierwszy zbiór opowiadań wydał w wieku osiemnastu lat, w 1925 roku.
• Służył Teatrowi Narodowemu od 1937 do 1975 roku, od sekretarza do dyrektora generalnego.
• Jego jedyny film jako reżysera, Νυχτερινή περιπέτεια (Nocna przygoda), wszedł na ekrany w 1954 roku.
• W 1974 roku został wybrany do Akademii Ateńskiej.