Emmanuil Roidis

Roidis 28 Haziran 1836'da, o dönem Yunanistan'ın en işlek limanı olan Siros adasındaki Ermupoli'de, Sakız kökenli zengin bir ailede doğdu. Beş yaşındayken aile Cenova'ya taşındı; babası orada firmanın işlerini yürütüyor ve Yunan konsolosu olarak görev yapıyordu. Çocuk İtalyanca ve Fransızca arasında büyüdü, ardından okulu bitirmek için Siros'a döndü. Daha sonra Berlin'de okudu, aile işleri için Romanya'ya ve Mısır'a gitti ve birçok dilde doymak bilmeden okudu. Gençliğinde başlayan bir işitme sorunu giderek kötüleşti ve sonunda neredeyse sağır oldu.

1860'ların başında Atina'ya yerleşti. 1866'daki Η Πάπισσα Ιωάννα skandalı kamusal rolünü belirledi: Yunan devleti de dahil hiçbir şeyi kutsal saymayan ironist. 1870'lerde hiciv haftalığı Ασμοδαίος (Asmodeus) dergisini çıkardı ve Yunan şiirinin durumu üzerine Angelos Vlahos ile ünlü bir deneme düellosuna girişti. 1880'de Ulusal Kütüphane müdürlüğüne atandı; bu görevi hükümetler değiştikçe kaybetti ve yeniden kazandı.

1880'lerde bir mali çöküş aile servetini silip süpürdü ve zarif beyefendi kalemiyle ve kütüphanedeki mütevazı maaşıyla geçinmek zorunda kaldı. Hiç evlenmedi. 7 Ocak 1904'te Atina'da öldü; son on yılında birçoklarının en iyi eseri saydığı öyküleri yazmıştı.

Η Πάπισσα Ιωάννα (Kadın Papa Joan, 1866), keşiş kılığına girip Avrupa'yı dolaşan, baştan çıkararak ve okuyarak Roma'ya kadar ilerleyen ve bir alay sırasında doğum yapana dek papa seçilen bilgili genç bir kadının ortaçağ efsanesini yeniden anlatır. Roidis buna bir 'ortaçağ incelemesi' der ve bir bilgin gibi dipnotlarla donatır, ama her sayfa keşişlere, mucizelere ve dolaylı olarak kendi dönemindeki Yunanistan'a yönelik bir hicivdir. Kutsal Sinod kitabı mahkûm etti; Roidis buna sahte bir alçakgönüllülükle yazılmış Επιστολαί ενός Αγρινιώτου (Agrinionlu Bir Adamın Mektupları) ile karşılık verdi. Lawrence Durrell daha sonra romanı İngilizceye aktardı.

Eleştirileri de aynı derecede keskindir. Τα Είδωλα (Putlar, 1893), yapay ve 'arındırılmış' yazı dili katharevusanın savunularını çürütür ve halkın konuştuğu Yunancanın tek canlı dil olduğunu ileri sürer; bunu da kusursuz bir katharevusa ile yapar, çünkü kendi itirafına göre çalmayı öğrendiği tek çalgı oydu. Περί συγχρόνου ελληνικής ποιήσεως (Çağdaş Yunan Şiiri Üzerine, 1877) gibi denemeleri, küçük, yoksul ve siyasete takıntılı bir ülkenin neden bu kadar az büyük edebiyat ürettiğini açıklıyordu.

1890'larda bugün eserleri arasında en çok okunanlar olan öyküleri yazdı: Ψυχολογία Συριανού συζύγου (Siroslu Bir Kocanın Psikolojisi, 1894), Ιστορία ενός σκύλου (Bir Köpeğin Hikâyesi) ve Ιστορία μιας γάτας (Bir Kedinin Hikâyesi, ikisi de 1893) ve Το παράπονο του νεκροθάπτου (Mezarcının Yakınması, 1895); kısa, kesin ve ironinin altında sessizce yürek burkan öyküler.

Η Πάπισσα Ιωάννα hiç baskısı tükenmeden kalmıştır ve sansür söz konusu olduğunda hâlâ akla ilk gelen Yunan romanıdır; Durrell'in İngilizce versiyonu The Curious History of Pope Joan (Kadın Papa Joan'ın Tuhaf Hikâyesi) onu yurt dışında yaşatır. Hayvan öyküleri ve Ψυχολογία Συριανού συζύγου okul antolojilerinde ve her Yunan öykü derlemesinde yer alır. ροΐδειος, yani 'Roidisvari' sıfatı zarif ve acımasız ironi için hâlâ kullanılır; gazeteciler Yunan siyaseti üzerine nüktelerini sanki dün yazılmış gibi aktarır. Siros'taki Ermupoli'de bir sokak onun adını taşır ve evi ziyaretçilere gösterilir; Atina'da birçok semtte Ροΐδη sokakları vardır. Onu okumak, katharevusanın her zaman sıkıcı olduğu düşüncesinin en iyi ilacıdır.

• Τα Είδωλα kitabında halkın konuştuğu dimotikiyi savundu, ama kitabı kuşağının en cilalı katharevusasıyla yazdı; bu çelişkiyi gülümseyerek kabul ederdi.
• Yetişkin yaşamının büyük bölümünde neredeyse sağırdı; dostları bunun konuşmalarını daha da isabetli kıldığını söylerdi.
• Ulusal Kütüphane müdürü olarak hükümet değişiklikleriyle görevden alındı ve yeniden göreve getirildi; bu, kendi makalelerinde hicvettiği bir yazgıydı.
• The Alexandria Quartet (İskenderiye Dörtlüsü) yazarı Lawrence Durrell, Pope Joan (Kadın Papa Joan) adlı İngilizce uyarlamasını 1954'te yayımladı.