Αλίκη Βουγιουκλάκη

Η Αλίκη Βουγιουκλάκη γεννήθηκε στις 20 Ιουλίου 1934 στο Μαρούσι, τότε ένα χωριό έξω από την Αθήνα. Ο πατέρας της, ο Γεώργιος, εκτελέστηκε από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής όταν εκείνη ήταν παιδί, και η οικογένεια είχε λίγα χρήματα. Μπήκε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, αποφοίτησε το 1953 και γύρισε την πρώτη της ταινία, Το ποντικάκι, το 1954. Μέσα σε λίγα χρόνια ήταν η πρώτη ηθοποιός της Φίνος Φιλμ, του στούντιο που παρήγαγε τις περισσότερες ελληνικές ταινίες της εποχής.

Το σημείο καμπής ήταν Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο (1959), η κωμωδία του Αλέκου Σακελλάριου για μια κακομαθημένη μαθήτρια και τον νεαρό καθηγητή που τη δαμάζει. Τον καθηγητή υποδυόταν ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, και οι δυο τους έγιναν το χρυσό ζευγάρι του ελληνικού κινηματογράφου, στην οθόνη και στη ζωή: παντρεύτηκαν το 1965, απέκτησαν έναν γιο, τον Γιάννη, το 1969, και χώρισαν το 1975. Σε όλη τη δεκαετία του 1960 γύριζε δύο ή τρεις ταινίες τον χρόνο, σχεδόν όλες εισπρακτικές επιτυχίες.

Όταν ο ελληνικός κινηματογράφος παρήκμασε τη δεκαετία του 1970, στράφηκε στο θέατρο, με δικό της θίασο και πρωταγωνιστικούς ρόλους σε ελληνικές παραγωγές μιούζικαλ όπως το My Fair Lady και η Evita. Δούλεψε ως τους τελευταίους της μήνες. Πέθανε στην Αθήνα από καρκίνο στις 23 Ιουλίου 1996, τρεις μέρες μετά τα εξηκοστά δεύτερα γενέθλιά της, και η κηδεία της συγκέντρωσε τεράστια πλήθη.

Οι ταινίες της Βουγιουκλάκη είναι ελαφριές κωμωδίες και μιούζικαλ, με απλές υποθέσεις: ένα σκανταλιάρικο κορίτσι, ένας αυστηρός άντρας, τραγούδια, ένα φιλί στο τέλος. Αυτό που τις έκανε ξεχωριστές ήταν η ίδια: τα οξυζενέ ξανθά μαλλιά, τα μεγάλα μάτια, ο τρόπος που περνούσε από το ξέσπασμα στα δάκρυα και στο γέλιο μέσα σε μία σκηνή, και μια φωνή που σήκωνε τα τραγούδια. Στο Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο (1959) είναι η Λίζα, η πλούσια μαθήτρια που βασανίζει τον καθηγητή της ώσπου να τον ερωτευτεί. Στη Μανταλένα (1960), με τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι, είναι μια νησιωτοπούλα που αναλαμβάνει το καΐκι του νεκρού πατέρα της· η ταινία ήταν η ελληνική συμμετοχή στο Φεστιβάλ των Καννών. Στην Η Αλίκη στο Ναυτικό (1961) εμφανίζεται μεταμφιεσμένη σε ναύτη, και τα Χτυποκάρδια στο θρανίο (1963) τη στέλνουν για μια ακόμη φορά στο σχολείο.

Η Υπολοχαγός Νατάσσα (1970), ένα πολεμικό μελόδραμα του Νίκου Φώσκολου όπου υποδύεται μια αντιστασιακή, έδειξε ότι μπορούσε να σηκώσει και έναν σοβαρό ρόλο· έκοψε περισσότερα εισιτήρια από κάθε ελληνική ταινία πριν από αυτήν. Στη σκηνή τραγούδησε και χόρεψε σε μιούζικαλ επί δύο δεκαετίες και γέμιζε ακόμη τα θέατρα τη δεκαετία του 1990. Οι ταινίες της δεν είναι βαθιές, και οι κριτικοί συχνά το έλεγαν, αλλά είναι η κοινή μνήμη πολλών ελληνικών γενεών, και εκείνη το ήξερε.

Οι ταινίες της Βουγιουκλάκη προβάλλονται στην ελληνική τηλεόραση όλο τον χρόνο, και τις αργίες είναι δύσκολο να τις αποφύγει κανείς· ο μαθητής μπορεί να δει Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο με ελληνικούς υπότιτλους και να παρακολουθήσει το μεγαλύτερο μέρος, αφού οι διάλογοι είναι γρήγοροι αλλά απλοί. Τα τραγούδια των ταινιών της, ιδίως της Μανταλένας, τραγουδιούνται ακόμη. Το παρατσούκλι «η εθνική μας σταρ» ανήκει μόνο σε εκείνη, και το όνομά της σημαίνει στα ελληνικά, εν συντομία, έναν ορισμένο τύπο ξανθιάς, γοητευτικής, λίγο κακομαθημένης ηρωίδας. Ο γιος της, ο Γιάννης Παπαμιχαήλ, είναι ηθοποιός. Τον τάφο της στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών επισκέπτονται ακόμη θαυμαστές, και κάθε Ιούλιο οι εφημερίδες θυμίζουν την επέτειο του θανάτου της.

• Ήταν είκοσι πέντε χρονών όταν έπαιξε τη μαθήτρια Λίζα στο Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο.
• Πολλοί από τους ρόλους της λέγονταν απλώς Αλίκη, όπως στην Η Αλίκη στο Ναυτικό· το κοινό δεν ξεχώριζε την ηθοποιό από τον ρόλο.
• Εκείνη και ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, σύζυγός της από το 1965 ως το 1975, πρωταγωνίστησαν μαζί σε μια μακρά σειρά ταινιών, και οι Έλληνες μιλούν ακόμη γι' αυτούς ως ζευγάρι.
• Πέθανε τρεις μέρες μετά τα εξηκοστά δεύτερα γενέθλιά της, τον Ιούλιο του 1996.