Γεώργιος Ιακωβίδης

Ο Ιακωβίδης γεννήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 1853 στα Χίδηρα, ένα χωριό της Λέσβου, που τότε ανήκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το 1870 πήγε στην Αθήνα για να σπουδάσει στο Σχολείο των Τεχνών (τον πρόδρομο της Σχολής Καλών Τεχνών), όπου εκπαιδεύτηκε ως γλύπτης αλλά και ως ζωγράφος. Το 1877 μια υποτροφία τον οδήγησε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου, της πόλης που ήταν τότε η καλλιτεχνική πρωτεύουσα της κεντρικής Ευρώπης και η δεύτερη πατρίδα της ελληνικής ζωγραφικής: ο Νικόλαος Γύζης και ο Νικηφόρος Λύτρας είχαν σπουδάσει εκεί πριν από αυτόν, και το ρεαλιστικό, λεπτοδουλεμένο ύφος που έφεραν πίσω είναι γνωστό στην Ελλάδα ως Σχολή του Μονάχου.

Έμεινε στο Μόναχο είκοσι τρία χρόνια. Σπούδασε κοντά στον Ludwig von Löfftz και τον Wilhelm von Lindenschmit, άνοιξε δικό του εργαστήριο, παντρεύτηκε και μεγάλωσε εκεί οικογένεια, και κέρδισε μετάλλια σε εκθέσεις στο Μόναχο, το Βερολίνο και το Παρίσι. Στο Μόναχο, τις δεκαετίες του 1880 και του 1890, ζωγράφισε τις σκηνές με παιδιά και παππούδες που τον έκαναν γνωστό σε Γερμανούς και Έλληνες αγοραστές εξίσου.

Το 1900 το ελληνικό κράτος τον κάλεσε πίσω για να οργανώσει τη νεοσύστατη Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα, της οποίας υπήρξε ο πρώτος διευθυντής, υπηρετώντας ως το 1918. Από το 1904 δίδαξε επίσης στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, την οποία διηύθυνε από το 1910 ως το 1930, διαμορφώνοντας μια ολόκληρη γενιά Ελλήνων ζωγράφων. Πέθανε στην Αθήνα στις 13 Δεκεμβρίου 1932.

Ο Ιακωβίδης ζωγράφιζε με τον γυαλισμένο ρεαλιστικό τρόπο της ακαδημίας του Μονάχου: προσεκτικό σχέδιο, ζεστοί καφετιοί εσωτερικοί χώροι, μία μόνο πηγή φωτός και πρόσωπα πιασμένα στην ακριβή στιγμή ενός συναισθήματος. Αυτό που πρόσθεσε ήταν ένα θέμα και αίσθηση του χιούμορ. Ξανά και ξανά ζωγράφισε τα μικρά δράματα του παιδικού δωματίου και τη μάχη των γενεών. Στην «Ψυχρολουσία» (1898) μια γυναίκα ρίχνει νερό πάνω σε ένα γυμνό νήπιο που ουρλιάζει με κάθε μυ του σώματός του. Στα «Πρώτα βήματα» (1893) μια γιαγιά απλώνει τα χέρια της σε ένα παιδί που είναι έτοιμο να αφήσει μια καρέκλα. Στο «Άτακτο εγγόνι» (περ. 1884) ένας γέρος έχει ολοφάνερα χάσει τον έλεγχο της κατάστασης.

Ο πιο γνωστός απ' όλους είναι η «Παιδική συναυλία» (1900), ζωγραφισμένη τον τελευταίο του χρόνο στο Μόναχο και σήμερα στην Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα: μια παρέα παιδιών με μια παιχνιδοσάλπιγγα, ένα τύμπανο και ό,τι άλλο βρεθεί πρόχειρο κάνει έναν τρομερό σαματά, ενώ ένα μωρό στη μέση τα παίρνει όλα πολύ στα σοβαρά. Ο πίνακας είναι αστείος, τρυφερός και τεχνικά εκθαμβωτικός, και είναι η εικόνα που έχουν στο μυαλό τους οι περισσότεροι Έλληνες όταν ακούν το όνομά του.

Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα τα θέματά του άλλαξαν. Ζωγράφισε πορτρέτα της αθηναϊκής κοινωνίας, νεκρές φύσεις με λουλούδια και μερικά τοπία της Αττικής, σε πιο φωτεινή παλέτα· είναι άρτια έργα, αλλά τα παιδιά του Μονάχου είναι εκείνα που αγαπούν οι Έλληνες.

Το πρώτο που έχει να κάνει κανείς είναι να σταθεί μπροστά στην Παιδική συναυλία στην Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα, όπου αρκετοί από τους καλύτερους πίνακές του κρέμονται μαζί· η εικόνα αναπαράγεται επίσης σε αφίσες, καρτ ποστάλ και σχολικά βιβλία τέχνης, και πολλοί Έλληνες μεγάλωσαν με μια αντιγραφή της στο σπίτι ή στους παππούδες τους. Στη Λέσβο, το χωριό που γεννήθηκε, τα Χίδηρα, έχει το Ψηφιακό Μουσείο Γεωργίου Ιακωβίδη, που άνοιξε το 2008 και παρουσιάζει τη ζωή και τους πίνακές του σε οθόνες, στον τόπο όπου γεννήθηκε. Στην ελληνική ιστορία της τέχνης το όνομά του έρχεται αμέσως μετά τον Γύζη και τον Λύτρα στον κατάλογο της Σχολής του Μονάχου, και κάθε ελληνικό σχολικό βιβλίο για την τέχνη του δέκατου ένατου αιώνα δείχνει τουλάχιστον ένα από τα παιδιά του που ουρλιάζουν ή χαχανίζουν.

• Γεννήθηκε υπό οθωμανική κυριαρχία στη Λέσβο και πέρασε τα νιάτα του στην Αθήνα· το νησί ενώθηκε με την Ελλάδα μόλις το 1912, όταν ήταν σχεδόν εξήντα χρονών.
• Εκπαιδεύτηκε ως γλύπτης αλλά και ως ζωγράφος και φιλοτέχνησε αρκετές προτομές.
• Υπήρξε ο πρώτος διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης της Ελλάδας (1900–1918) και έπειτα διευθυντής της Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας για είκοσι χρόνια.
• Ο διασημότερος πίνακάς του, η Παιδική συναυλία, ζωγραφίστηκε στο Μόναχο το 1900, τη χρονιά ακριβώς που επέστρεψε οριστικά στην Ελλάδα.