Kostas Varnalis

Varnalis lindi më 14 shkurt 1884 në Pirgos, sot Burgas, në bregun bullgar të Detit të Zi, në një familje greke, mbiemri i së cilës vinte nga qyteti i Varnës. U shkollua në shkollën greke të Plovdivit dhe në vitin 1902 erdhi në Athinë për të studiuar letërsi në universitet, ku u bë pjesë e rrethit të demotikistëve të rinj rreth revistës Νουμάς. Pasi u diplomua në vitin 1908, punoi si mësues i greqishtes në shkolla të mesme në qytete të ndryshme dhe në Athinë, dhe botoi poezi të lëmuara, sensuale, mjaft parnasiane, nën ndikimin e Palamasit.

Një bursë shtetërore e çoi në Paris në vitin 1919, menjëherë pas Luftës së Parë Botërore dhe Revolucionit Rus, për të studiuar filozofi dhe letërsi. U kthye marksist, dhe bashkë me njeriun ndryshoi edhe poeti. Më 1925–26, gjatë polemikës për mësimdhënien përparimtare në shkollën normale Marasleio, u akuzua bashkë me Dimitris Glinosin dhe Alexandros Delmouzosin se po korruptonte rininë, dhe në vitin 1926 u përjashtua nga arsimi. Që atëherë jetoi me gazetari, duke shkruar për gati pesëdhjetë vjet rubrika letrare dhe politike për gazetat e Athinës, me përkthime dhe me librat e tij.

Politika i kushtoi më shumë se vendi i punës: nën diktaturën e Metaksasit, në vitet e luftës civile dhe nën kolonelët u ndalua, u përgjua dhe u përndoq herë pas here. Nuk u tërhoq kurrë nga bindjet e tij. Në vitin 1959 mori Çmimin Lenin për Paqen, dhe në vitet e fundit, nën diktaturë, shkroi disa nga vargjet e tij më të zemëruara. Vdiq në Athinë më 16 dhjetor 1974, pak muaj pas rivendosjes së demokracisë, dhe varrimi i tij tërhoqi turma të mëdha.

Poezia kryesore e Varnalisit gjendet në dy libra. Το φως που καίει (Drita që djeg, 1922), e shtypur fillimisht në Aleksandri me pseudonimin Dimos Tanalias, është një përzierje vargu dhe proze ku Prometeu, Krishti dhe një figurë e quajtur Mom, shpirti i talljes, debatojnë se për çfarë ka nevojë njerëzimi; përgjigjja është se dritën nuk do ta sjellë as miti as feja, por vetë populli punëtor. Pjesët më të njohura janë Μοιραίοι (Të dënuarit nga fati), një kor burrash në një tavernë bodrumi që numërojnë fatin që i shtypi dhe përfundojnë duke pranuar se faji është i tyre, sepse nuk guxuan kurrë të ngriheshin, dhe Μάνα του Χριστού (Nëna e Krishtit), një vajtim i Marisë pranë kryqit. Σκλάβοι πολιορκημένοι (Skllevërit e rrethuar, 1927) e merr titullin nga Të lirët e rrethuar të Solomosit dhe e kthen përmbys: të rrethuarit tani janë të varfrit, të mbyllur brenda nga uria dhe nga gënjeshtrat e zotërve.

Proza e tij është satirë e llojit klasik. Η αληθινή απολογία του Σωκράτη (Apologjia e vërtetë e Sokratit, 1931) e rishkruan Platonin: një Sokrat që flet gjuhën e rrugës athinase demaskon gjykatësit e tij, priftërinjtë dhe demagogët, dhe refuzon gjithashtu t'i bëjë lajka popullit. Το ημερολόγιο της Πηνελόπης (Ditari i Penelopës, 1947) i jep gruas besnike të Odiseut një zë privat cinik, dhe shtëpia homerike bëhet portreti i një klase sunduese në luftë. Eseja Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική (Solomosi pa metafizikë, 1925) e lexon poetin kombëtar si produkt të klasës dhe të kohës së tij, një skandal në kohën e vet. Përmbledhjet e mëvonshme, Ποιητικά (1956), Ελεύθερος κόσμος (Bota e lirë, 1965) dhe pas vdekjes Οργή λαού (Zemërimi i popullit, 1975), janë më të drejtpërdrejta; ai përktheu gjithashtu Aristofanin, Euripidin dhe Molierin.

«Οι Μοιραίοι», me vargun e parë «Μες την υπόγεια την ταβέρνα», është një nga këngët greke më të regjistruara të shekullit XX: Mikis Theodorakis i vuri muzikë në vitet 1960, që atëherë e kanë kënduar Grigoris Bithikotsis dhe shumë të tjerë, dhe shumica e atyre që e këndojnë nuk e dinë se fjalët janë një poezi e viteve 1920 nga një mësues i greqishtes. Balada Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου (Balada e zotit Mentios), ku një gomar i rraskapitur më në fund godet me shqelm, është një tjetër këngë e njohur, me zërin e Nikos Ksilurisit. Varnalis mësohet në letërsinë e liceut, zakonisht me Οι Μοιραίοι ose pjesë nga Apologjia e vërtetë, dhe rrugë në Athinë e në qytete të tjera mbajnë emrin e tij. Kush mëson greqisht duhet ta dëgjojë Οι Μοιραίοι me tekstin në dorë: katër strofa të shkurtra greqishteje të përditshme që mësojnë fjalorin e fatit, të verës dhe të pendimit.

• Lindi në Bullgari dhe gjithë jetën ruajti shikimin e të huajit ndaj Athinës, si grek i lindur në Bullgari; mbiemri i tij do të thotë «nga Varna».
• Drita që djeg u botua për herë të parë në Aleksandri më 1922 me pseudonimin Dimos Tanalias, sepse autori ishte mësues shtetëror në detyrë.
• U përjashtua nga mësimdhënia më 1926 për idetë e tij dhe jetoi me rubrika gazetash për gati gjysmë shekulli.