Pindar

Pindar urodził się około 518 r. p.n.e. w Kynoskefalaj, wsi na terytorium Teb w Beocji, w rodzinie arystokratycznej, która wywodziła się rzekomo ze spartańskiego rodu Egidów. Według tradycji studiował muzykę i poezję w Atenach, a najwcześniejsza oda, którą możemy datować, dziesiąta pytyjska, powstała w 498 r. p.n.e., gdy miał około dwudziestu lat, dla młodego tesalskiego arystokraty. Odtąd pracował na zamówienie w całym świecie greckim: jego ambicją było być poetą całej Hellady, a nie jednego miasta.

Jego twórczość przypadła na czas wojen perskich, w których Teby stanęły po stronie Persów, co było kłopotliwe i co jego ody traktują ostrożnie, oraz na złoty wiek tyranów sycylijskich. W 476 r. p.n.e. udał się na Sycylię i pisał dla Hierona z Syrakuz i Terona z Akragas, najbogatszych mecenasów epoki, sławiąc ich konie wyścigowe i rydwany w pierwszych odach olimpijskich i pytyjskich. Często pisał dla arystokratycznych rodzin Eginy, w sumie jedenaście od, oraz dla Arkesilaosa, króla Kyreny w Libii, a także układał hymny, peany i dytyramby dla miast i sanktuariów, w tym dytyramb wysławiający «lśniące, fiołkami uwieńczone, sławne Ateny», za który, jak się opowiada, Ateńczycy go nagrodzili, a Tebańczycy ukarali grzywną.

Jego ostatni datowany wiersz, ósma oda pytyjska, sławi zapaśnika z Eginy w 446 r. p.n.e. i zawiera najsłynniejsze wersy, jakie kiedykolwiek napisał o ludzkiej kruchości; miał wtedy około siedemdziesięciu lat. Podobno zmarł w Argos około 438 r. p.n.e. Ponad sto lat później, gdy Aleksander zrównał Teby z ziemią w 335 r. p.n.e., kazał oszczędzić dom poety.

Uczeni aleksandryjscy uporządkowali poezję Pindara w siedemnaście ksiąg; cztery zachowały się w całości, Ἐπίνικοι (Epinikia), czterdzieści pięć utworów pogrupowanych według igrzysk jako Ὀλυμπιόνικοι, Πυθιόνικοι, Νεμεόνικοι i Ἰσθμιόνικοι. Epinikion wykonywał chór młodzieńców przy lirze i aulosie podczas powrotu zwycięzcy do ojczyzny. Wymienia zwycięzcę, jego ród i miasto, przeskakuje do związanego z nimi mitu i powraca z sentencjami o bogach, losie i krótkotrwałości sławy. Budowa jest triadyczna, strofa, antystrofa i epoda, w metrach wielkiej złożoności, a język to wzniosły literacki dorycki, przeładowany przymiotnikami złożonymi i nagłymi przejściami.

Pierwsza oda olimpijska (476 r. p.n.e.), dla konia wyścigowego Hierona, Ferenikosa, otwiera się słynnym priamelem «Ἄριστον μὲν ὕδωρ» (Najlepsza jest woda, a złoto jest płonącym ogniem) i opowiada historię Pelopsa i jego wyścigu rydwanów o rękę Hippodamei. Siódma olimpijska (464 r. p.n.e.), dla pięściarza Diagorasa z Rodos, miała zostać wypisana złotymi literami w świątyni Ateny w Lindos. Druga pytyjska kończy się nakazem «γένοι' οἷος ἐσσὶ μαθών» (stań się tym, kim jesteś, gdy to poznasz), a ósma pytyjska (446 r. p.n.e.) rozważaniem, że jesteśmy istotami jednego dnia, snem cienia, dopóki nie spadnie na nas blask dany przez boga.

Tematem Pindara jest ἀρετά, doskonałość odziedziczona we krwi i dowiedziona w czynie, oraz moc poety, który czyni ją nieśmiertelną; o własnej sztuce mówi z pewnością siebie, jakiej nie dorównał żaden poeta grecki, orzeł wśród skrzeczących wron.

Pindar kształtował pojęcie ody przez dwa i pół tysiąca lat: Horacy przestrzegał, że kto próbuje z nim rywalizować, leci na woskowych skrzydłach, Ronsard, Cowley i Hölderlin naśladowali go i tłumaczyli, a «pindaryczny» wciąż znaczy wzniosły, nieregularny i natchniony. W Grecji jego wersy weszły do języka: «Άριστον μεν ύδωρ» cytuje się wszędzie tam, gdzie wysławia się wodę, na fontannach i w przemówieniach o środowisku, a «σκιάς όναρ άνθρωπος» to uczone określenie krótkości życia. Odrodzone igrzyska olimpijskie przywróciły ody olimpijskie życiu publicznemu: ich wersy odczytuje się podczas ceremonii olimpijskich i drukuje w szkolnych antologiach liryki archaicznej używanych w liceum. W Tebach odwiedzający mogą zobaczyć miejskie muzeum archeologiczne, ponownie otwarte w 2016 r., a w Atenach ulica w dzielnicy Kolonaki nosi jego imię. Strona serwisu o Spyrosie Louisie, pierwszym zwycięzcy nowożytnego maratonu, jest naturalnym dopełnieniem tej strony.

• Gdy Aleksander Wielki zburzył Teby w 335 r. p.n.e., oszczędził tylko świątynie i dom Pindara, który nie żył od stu lat.
• Rodyjczycy mieli wypisać jego siódmą odę olimpijską złotymi literami w świątyni Ateny w Lindos.
• Jego pochwała Aten «uwieńczonych fiołkami» przyniosła mu podobno grzywnę od tebańskich współobywateli i posąg od wdzięcznych Ateńczyków.
• Tylko cztery z siedemnastu ksiąg jego poezji zachowały się w całości; dużą część reszty odzyskano z egipskich papirusów w XX wieku.