Η καταγωγή των λέξεων
Τρεις χιλιετίες ιστορίας στο λεξιλόγιο: κληρονομημένες λέξεις, δάνεια τουρκικά, ιταλικά, γαλλικά — και αντιδάνεια.
Κληρονομιά και δάνεια
Ο κληρονομημένος πυρήνας κατεβαίνει από τα αρχαία: νερό (< νηρόν), ψωμί, σπίτι (< ὁσπίτιον < λατ. hospitium). Κάθε εποχή άφησε το στρώμα της: λατινικά, βενετικά, τουρκικά, γαλλικά, αγγλικά.
| προέλευση | παραδείγματα |
|---|---|
| τουρκικά | ο καφές, το τσέπη → η τσέπη, ο μπακλαβάς, το κέφι |
| ιταλικά / βενετικά | η πόρτα, το μπάνιο, η σκάλα, ο καναπές |
| γαλλικά | το ασανσέρ, η γκαρσονιέρα, το κραγιόν |
| αγγλικά | το κομπιούτερ, το σάντουιτς, το πάρκινγκ |
Τα αντιδάνεια
Τα αντιδάνεια φεύγουν ελληνικά και γυρίζουν αλλαγμένα: καναπές (< ιταλ. canapè < κωνώπιον), σενάριο (< λατ. scaenarium < σκηνή). Και αντίστροφα: όλος ο κόσμος μιλά ελληνικά χωρίς να το ξέρει — τηλέφωνο, δημοκρατία, φιλοσοφία.
Γιατί σε αφορά στο Γ1
Η προέλευση προδίδει το ύφος: το τουρκικό δάνειο είναι ζεστό και οικείο (κέφι, μεράκι), ο λόγιος διπλός τύπος υπηρεσιακός. Το ότι ιατρός = λόγιο δίδυμο του γιατρός βοηθά το ύφος.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.