Ονοματικές προτάσεις
Ειδικές, βουλητικές, ενδοιαστικές, πλάγιες ερωτηματικές: τέσσερα είδη που παίρνουν τη θέση ενός ουσιαστικού. Το ρήμα της κύριας αποφασίζει ποιο — δεν είναι ελεύθερη επιλογή.
Το ρήμα της κύριας διατάζει
Λέω, ξέρω, νομίζω, βλέπω → ειδική (ότι / πως). Θέλω, ζητώ, προτείνω, πρέπει → βουλητική (να). Φοβάμαι, ανησυχώ, κινδυνεύω → ενδοιαστική (μήπως). Ρωτώ, αναρωτιέμαι, δεν ξέρω → πλάγια ερωτηματική (αν, τι, πού…). Η επιλογή του «να» μετά το «λέω» αλλάζει το νόημα: «του είπα να φύγει» είναι διαταγή, «του είπα ότι έφυγε» είναι πληροφορία.
| είδος | σύνδεσμος | ρήματα που το ζητούν | παράδειγμα |
|---|---|---|---|
| ειδική | ότι, πως | λέω, ξέρω, νομίζω, βλέπω | Ξέρω ότι ήρθε. |
| βουλητική | να | θέλω, ζητώ, προτείνω, πρέπει | Θέλω να έρθεις. |
| ενδοιαστική | μήπως, μη | φοβάμαι, ανησυχώ, κινδυνεύω | Φοβάμαι μήπως αργήσει. |
| πλάγια ερωτηματική | αν, τι, πού, πώς, γιατί | ρωτώ, αναρωτιέμαι, δεν ξέρω | Ρώτησε αν θα έρθουμε. |
Παγίδες μορφής
Τρία επαναλαμβανόμενα λάθη. Πρώτο, το «ότι» έναντι του «ό,τι». Δεύτερο, η πλάγια ερώτηση χάνει το ερωτηματικό και την αντιστροφή — «Ρώτησε πού μένω», ποτέ «Ρώτησε πού μένω;». Τρίτο, η ενδοιαστική: μετά το «φοβάμαι», το «μήπως» εισάγει αυτό που φοβόμαστε, ενώ το «ότι» θα εισήγαγε τετελεσμένο γεγονός.