Προθέσεις με αιτιατική και γενική
Σχεδόν όλες οι προθέσεις της καθημερινής γλώσσας συντάσσονται με αιτιατική. Οι λίγες που παίρνουν γενική αλλάζουν τότε σημασία — το «κατά» είναι το τέλειο παράδειγμα.
Η αιτιατική ως προεπιλογή
σε, από, για, με, ως, προς, χωρίς, μέχρι, ίσαμε, παρά: όλες με αιτιατική. Αυτός είναι ο κανόνας και καλύπτει σχεδόν όλα όσα θα γράψετε.
Η γενική: άλλη σημασία
Η ίδια πρόθεση μπορεί να πάρει και τις δύο πτώσεις και να σημαίνει δύο αντίθετα πράγματα. Δεν είναι λεπτομέρεια ύφους: το «κατά της πρότασης» και το «κατά τη συζήτηση» λένε εντελώς διαφορετικά πράγματα.
| πρόθεση | + αιτιατική | + γενική |
|---|---|---|
| κατά | κατά τη διάρκεια (χρόνος) | κατά της πρότασης (εναντίον) |
| μετά | μετά το φαγητό (χρόνος) | μετά χαράς (τρόπος, παγιωμένο) |
| παρά | παρά τις προσπάθειες (εναντίωση) | παρά του νόμου (λόγιο, σπάνιο) |
| υπέρ | — | υπέρ της πρότασης (ευνοϊκά) |
| εναντίον | — | εναντίον του κατηγορουμένου |
| μεταξύ | — | μεταξύ των κρατών |
| λόγω | — | λόγω καιρού (αιτία) |
| εκτός | εκτός από τον Νίκο | εκτός ελέγχου (παγιωμένο) |