Ανώμαλα ρήματα
Τα ρήματα που ο αόριστός τους δεν βγαίνει από τον ενεστώτα — λίγα, αλλά από τα πιο συχνά.
Η αρχή
Το ανώμαλο ρήμα αλλάζει θέμα από τον ενεστώτα στον αόριστο. Δεν υπάρχει κανόνας: μαθαίνονται σε ζευγάρια.
| ενεστώτας | αόριστος | — |
|---|---|---|
| βλέπω | είδα | — |
| λέω | είπα | — |
| τρώω | έφαγα | — |
| πίνω | ήπια | — |
| πηγαίνω | πήγα | — |
| έρχομαι | ήρθα | — |
Τέσσερις τύποι που κρατάμε
Στο ανώμαλο ρήμα ο ενεστώτας δεν προβλέπει τίποτα. Κράτα την τετράδα: ενεστώτας, αόριστος ενεργητικής, αόριστος παθητικής, μετοχή παθητικής.
| ενεστώτας | αόρ. ενεργ. | αόρ. παθ. | μετοχή παθ. |
|---|---|---|---|
| βλέπω | είδα | ειδώθηκα | ιδωμένος |
| λέω | είπα | ειπώθηκα | ειπωμένος |
| τρώω | έφαγα | φαγώθηκα | φαγωμένος |
| δίνω | έδωσα | δόθηκα | δοσμένος |
| παίρνω | πήρα | πάρθηκα | παρμένος |
| στέλνω | έστειλα | στάλθηκα | σταλμένος |
| βάζω | έβαλα | βάλθηκα | βαλμένος |
| μαθαίνω | έμαθα | μαθεύτηκα | μαθημένος |
Ομάδα 1: ο απρόβλεπτος πυρήνας
Αυτά τα ρήματα αλλάζουν εντελώς θέμα. Καμία αναλογία δεν βοηθά, αλλά είναι ακριβώς όσα θα χρησιμοποιείς πιο συχνά.
| ενεστώτας | αόριστος | μετοχή παθ. |
|---|---|---|
| βλέπω | είδα | ιδωμένος |
| λέω | είπα | ειπωμένος |
| τρώω | έφαγα | φαγωμένος |
| πίνω | ήπια | πιωμένος |
| δίνω | έδωσα | δοσμένος |
| παίρνω | πήρα | παρμένος |
| βρίσκω | βρήκα | — |
| βάζω | έβαλα | βαλμένος |
| βγάζω | έβγαλα | βγαλμένος |
Ομάδα 2: ρήματα σε -αίνω
Εδώ υπάρχει κρυφή κανονικότητα: το -αίνω χάνει τη συλλαβή του στον αόριστο. Μόλις δεις το σχήμα, όλη η ομάδα γίνεται προβλέψιμη.
| ενεστώτας | αόριστος | — |
|---|---|---|
| μπαίνω | μπήκα | — |
| βγαίνω | βγήκα | — |
| ανεβαίνω | ανέβηκα | — |
| κατεβαίνω | κατέβηκα | — |
| μαθαίνω | έμαθα | μαθημένος |
| καταλαβαίνω | κατάλαβα | — |
| παθαίνω | έπαθα | — |
| τυχαίνω | έτυχα | — |
Ομάδα 3: κίνηση και κατάσταση
Δεν έχουν παθητική, για λογικό λόγο: δεν μπορεί κανείς να «φευχθεί». Η κενή στήλη δεν είναι κενό, είναι η σημασία.
| ενεστώτας | αόριστος | — |
|---|---|---|
| πηγαίνω | πήγα | — |
| έρχομαι | ήρθα | — |
| φεύγω | έφυγα | — |
| μένω | έμεινα | — |
| πέφτω | έπεσα | πεσμένος |
| τρέχω | έτρεξα | — |
| ζω | έζησα | — |
Ομάδα 4: παθητικός τύπος, ενεργητική σημασία
Τα αποθετικά. Λήγουν σε -ομαι ή -άμαι και ποτέ δεν υπήρξαν σε -ω. Η σημασία τους είναι ενεργητική.
| ενεστώτας | αόριστος | σημασία |
|---|---|---|
| έρχομαι | ήρθα | κίνηση |
| γίνομαι | έγινα | μεταβολή |
| κάθομαι | κάθισα | στάση |
| θυμάμαι | θυμήθηκα | μνήμη |
| φοβάμαι | φοβήθηκα | φόβος |
| κοιμάμαι | κοιμήθηκα | ύπνος |
| χρειάζομαι | χρειάστηκα | ανάγκη |
| σκέφτομαι | σκέφτηκα | σκέψη |
Πώς τα μαθαίνουμε
Μην προσπαθείς να τα μάθεις όλα μαζί: ο πλήρης κατάλογος έχει εκατοντάδες, αλλά καμιά εικοσαριά καλύπτουν σχεδόν ό,τι θα πεις. Μάθε τα μέσα σε πρόταση.