Ο Ετεοκλής και ο Πολυνείκης

Είχε ευχηθεί να μοιραστούν την κληρονομιά του με το σίδερο.

Τα δύο αδέλφια, στην αρχή, βρήκαν λύση που φαινόταν λογική: θα κυβερνούσαν έναν χρόνο ο καθένας, εναλλάξ.

Πρώτος πήρε ο Ετεοκλής.

Όταν τελείωσε ο χρόνος, δεν έφυγε.

Ο Πολυνείκης βγήκε από την πόλη, πήγε στο Άργος, παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά και γύρισε με στρατό και επτά αρχηγούς.

Ο Αισχύλος στήνει το έργο του σαν πολιορκία που την ακούμε αλλά δεν τη βλέπουμε.

Ο Ετεοκλής στέκεται στη μέση της σκηνής και οργανώνει την άμυνα. Ο Αισχύλος τον δείχνει ως πολύ ικανό ηγέτη: ήρεμο, μεθοδικό, να ησυχάζει τις γυναίκες που έχουν πανικοβληθεί.

Ένας κατάσκοπος μπαίνει και βγαίνει, φέρνοντας κάθε φορά την ίδια πληροφορία με άλλο όνομα: ποιος στέκεται σε ποια πύλη και τι έχει ζωγραφισμένο στην ασπίδα του.

Και ο Ετεοκλής απαντάει έξι φορές — διαβάζοντας κάθε ασπίδα σαν να ήταν γρίφος και βρίσκοντας τον σωστό άντρα για να την αντιμετωπίσει.

Ο Καπανέας έχει έναν άντρα με δαυλό και τη λέξη «θα κάψω την πόλη». Ο Ετεοκλής λέει ήσυχα ότι ο κεραυνός του Δία θα φροντίσει γι' αυτόν — και έτσι θα γίνει.

Ο Αμφιάραος, ο μάντης, είναι ο μόνος με ασπίδα άδεια: δεν θέλει να φαίνεται άριστος, θέλει να είναι.

Στην έβδομη πύλη ο κατάσκοπος λέει: ο Πολυνείκης. Και στην ασπίδα του μια γυναίκα οδηγεί έναν οπλισμένο άντρα, με τη λέξη «θα φέρω αυτόν τον άντρα πίσω στην πόλη του».

Ο Ετεοκλής ακούει και αλλάζει.

Μέχρι εκείνη τη στιγμή μιλούσε σαν πολιτικός. Τώρα αρχίζει να μιλάει για την κατάρα του πατέρα τους, και λέει ότι το γένος του Οιδίποδα είναι μισητό στους θεούς και ότι τα δάκρυα δεν ωφελούν.

Ο χορός των γυναικών προσπαθεί να τον σταματήσει. Του λένε ότι δεν χρειάζεται να πάει ο ίδιος. Ότι το αίμα αδελφού δεν καθαρίζεται ποτέ.

Εκείνος απαντάει με μία γραμμή: ότι όταν οι θεοί δίνουν το κακό, δεν μπορείς να το αποφύγεις.

Και φεύγει.

Ο αγγελιοφόρος γυρίζει με δύο ειδήσεις μαζί. Η πόλη σώθηκε. Οι δύο αρχηγοί έπεσαν ο ένας από το χέρι του άλλου.

Ο Αισχύλος βάζει τον χορό να το πει με μια εικόνα που δεν χρειάζεται εξήγηση: μοιράστηκαν επιτέλους την πατρική περιουσία — τόσο χώμα όσο χρειάζεται για δύο τάφους.

Ο Ευριπίδης, χρόνια αργότερα, ξαναγράφει την ίδια ιστορία και προσθέτει κάτι που ο Αισχύλος δεν είχε: μια σκηνή όπου η μητέρα τους, η Ιοκάστη, τους φέρνει και τους δύο σε ένα δωμάτιο για να μιλήσουν.

Ο Πολυνείκης λέει ότι ζητάει μόνο το δίκιο του και ότι η εξορία είναι το χειρότερο πράγμα που υπάρχει.

Ο Ετεοκλής απαντάει καθαρά: ότι αν πρέπει να αδικήσει κανείς για κάτι, το καλύτερο πράγμα για να αδικήσει είναι η εξουσία.

Και η μητέρα τους στέκεται ανάμεσά τους και δεν καταφέρνει τίποτα.

Ο μύθος συνεχίζεται αμέσως μετά. Ο νέος βασιλιάς, ο Κρέοντας, θάβει τον έναν με τιμές και αφήνει τον άλλον έξω από τα τείχη, άταφο.

Και τότε μιλάει η αδελφή τους.

Οι αρχαίοι επέστρεφαν σε αυτή την ιστορία όχι για τη μάχη αλλά για τη συμφωνία που προηγήθηκε. Τα δύο αδέλφια είχαν βρει τη σωστή λύση: εναλλαγή, με χρόνο ορισμένο, ίση και για τους δύο. Ο ένας απλώς δεν τη σεβάστηκε όταν ήρθε η σειρά του να χάσει. Και ο μύθος δείχνει, με δύο νεκρούς αδελφούς και μια πόλη σε πολιορκία, τι κοστίζει αυτό: όχι το να μη βρεις κανόνα, αλλά το να τον κρατάς μόνο όσο σε συμφέρει.