Μυθολογία · Επίπεδο Β2
Το μήλον της Έριδος και η κρίση του Πάρη
Ένας γάμος θεών, ένα χρυσό μήλο και μια επιλογή που άναψε τον Τρωικό πόλεμο.
Πώς ξεκίνησε ο μεγαλύτερος πόλεμος της μυθολογίας; Όχι με στρατούς και σπαθιά, αλλά με ένα μήλο σε ένα γαμήλιο τραπέζι — και με μια θεά που δεν είχε προσκληθεί.
Όταν ο θνητός Πηλέας παντρεύτηκε τη θαλάσσια θεά Θέτιδα, στο γαμήλιο τραπέζι προσκλήθηκαν όλοι οι θεοί του Ολύμπου — όλοι εκτός από μία: την Έριδα, τη θεά της διχόνοιας. Η απόφαση φαινόταν λογική, αφού κανείς δεν θέλει καβγάδες σε μια γιορτή, αποδείχθηκε όμως μοιραία. Η Έριδα, βαθιά προσβεβλημένη, εμφανίστηκε απρόσκλητη και έριξε ανάμεσα στους καλεσμένους ένα χρυσό μήλο με μια επιγραφή: «Στην ομορφότερη».
Αμέσως τρεις θεές διεκδίκησαν το μήλο: η Ήρα, η βασίλισσα των θεών, η Αθηνά, η θεά της σοφίας, και η Αφροδίτη, η θεά του έρωτα. Καθώς η φιλονικία δεν έλεγε να τελειώσει, ζητήθηκε από τον Δία να κρίνει εκείνος. Ο Δίας όμως ήταν αρκετά συνετός ώστε να μην μπλέξει σε τέτοια υπόθεση: όρισε κριτή έναν θνητό, τον Πάρη, γιο του Πριάμου, του βασιλιά της Τροίας.
Ο Πάρης ζούσε τότε ως βοσκός στο όρος Ίδη, μακριά από το παλάτι, γιατί πριν από τη γέννησή του η μητέρα του είχε δει ένα όνειρο που προμήνυε ότι το παιδί θα έφερνε την καταστροφή της πόλης. Εκεί, ανάμεσα στα κοπάδια του, τον βρήκε ο Ερμής, οδηγώντας τις τρεις θεές. Ο νεαρός βοσκός κλήθηκε να αποφασίσει ποια άξιζε το μήλο.
Οι θεές, ωστόσο, δεν βασίστηκαν μόνο στην ομορφιά τους· καθεμιά τού πρόσφερε και ένα αντάλλαγμα. Η Ήρα του υποσχέθηκε εξουσία και βασιλεία πάνω σε πολλές χώρες. Η Αθηνά του υποσχέθηκε σοφία και νίκη σε κάθε πόλεμο. Η Αφροδίτη του υποσχέθηκε τη γυναίκα με τη μεγαλύτερη ομορφιά στον κόσμο: την Ελένη της Σπάρτης. Λέγεται μάλιστα πως οι τρεις θεές παρουσιάστηκαν μπροστά του με όλη τους τη θεϊκή λάμψη, και πως ο νεαρός κριτής στεκόταν αμήχανος, ανίκανος να διαλέξει με μόνο κριτήριο την ομορφιά· γι' αυτό, ίσως, βάρυναν τελικά οι υποσχέσεις.
Ο Πάρης δεν δίστασε πολύ. Ούτε η δύναμη ούτε η σοφία τον συγκίνησαν όσο η υπόσχεση του έρωτα, και το μήλο δόθηκε στην Αφροδίτη. Η επιλογή του όμως είχε βαρύ τίμημα: η Ήρα και η Αθηνά ένιωσαν ταπεινωμένες και από εκείνη τη στιγμή έγιναν αμείλικτες εχθρές της Τροίας.
Λίγο αργότερα ο Πάρης ταξίδεψε στη Σπάρτη, όπου φιλοξενήθηκε από τον βασιλιά Μενέλαο — τον σύζυγο της Ελένης. Με τη βοήθεια της Αφροδίτης πήρε την Ελένη μαζί του στην Τροία, και οι Έλληνες ξεκίνησαν εκστρατεία για να την πάρουν πίσω. Έτσι ένα μήλο έγινε η αφορμή για τον δεκάχρονο Τρωικό πόλεμο· η ιστορία αυτή διασωζόταν στα «Κύπρια», ένα χαμένο σήμερα έπος που διηγούνταν την αρχή του πολέμου.
Οι αρχαίοι επέστρεφαν σε αυτή τη σκηνή γιατί τους ενοχλούσε. Ο πόλεμος δεν άρχισε από μίσος και δεν άρχισε από συμφέρον. Άρχισε επειδή κάποιοι ξέχασαν να καλέσουν κάποια, και επειδή ένας νέος κλήθηκε να κρίνει κάτι που δεν κρίνεται. Τα μεγαλύτερα κακά, έλεγαν, σπάνια έχουν μεγάλη αρχή.