Μυθολογία · Επίπεδο Γ1
Η Εκάβη
Είχε πενήντα παιδιά. Έχασε το τελευταίο σε μία μέρα — και τότε άλλαξε.
Η Εκάβη ήταν βασίλισσα της Τροίας, γυναίκα του Πριάμου. Όταν αρχίζει το έργο του Ευριπίδη, η πόλη έχει καεί, ο άντρας της είναι νεκρός, και εκείνη είναι αιχμάλωτη σε μια σκηνή στη θρακική ακτή, μαζί με τις άλλες γυναίκες.
Οι Έλληνες περιμένουν άνεμο για να φύγουν.
Και δεν φυσάει, γιατί το φάντασμα του Αχιλλέα εμφανίστηκε πάνω από τον τάφο του και απαίτησε δώρο: την Πολυξένη, την κόρη της Εκάβης.
Το στρατόπεδο το συζήτησε και το ψήφισε.
Η Εκάβη προσπαθεί να το σταματήσει με λογική. Λέει στον Οδυσσέα ότι κάποτε του είχε σώσει τη ζωή όταν μπήκε κατάσκοπος στην Τροία, και ότι του χρωστάει.
Ο Οδυσσέας το παραδέχεται. Και της απαντάει ότι θα σώσει εκείνη, όχι την κόρη της.
Η Πολυξένη προχωράει μπροστά και λέει ότι πηγαίνει μόνη της. Της είναι πιο εύκολο, εξηγεί, να πεθάνει παρά να ζήσει δούλα.
Ο αγγελιοφόρος περιγράφει τον θάνατό της με έναν τρόπο που έκανε τους αρχαίους να τη θυμούνται: όταν την έπιασαν, ζήτησε να την αφήσουν ελεύθερη, για να πεθάνει σαν ελεύθερος άνθρωπος. Την άφησαν. Και τότε άνοιξε μόνη της τα ρούχα της και τους έδειξε πού να χτυπήσουν.
Η Εκάβη τα ακούει όλα αυτά ήσυχα. Είναι, λέει, ό,τι περίμενε.
Ύστερα οι υπηρέτριες φέρνουν από την ακτή ένα σώμα σκεπασμένο.
Νομίζει ότι είναι η κόρη της.
Δεν είναι. Είναι ο Πολύδωρος, ο μικρότερος γιος της.
Πριν πέσει η Τροία, ο Πρίαμος τον είχε στείλει μακριά από τον πόλεμο, σε έναν φίλο και σύμμαχο στη Θράκη, τον βασιλιά Πολυμήστορα. Είχε στείλει μαζί του και πολύ χρυσάφι, για να τον μεγαλώσει.
Μόλις έμαθε ότι η Τροία έπεσε, ο Πολυμήστορας σκότωσε το παιδί και το πέταξε στη θάλασσα.
Το σώμα ξεβράστηκε στην ίδια ακτή όπου είχε καταλήξει η μητέρα του.
Και εδώ η Εκάβη αλλάζει.
Πηγαίνει στον Αγαμέμνονα. Δεν του ζητάει στρατό. Του ζητάει μόνο να μην επέμβει.
Ύστερα στέλνει μήνυμα στον Πολυμήστορα ότι έχει να του πει πού είναι κρυμμένος ο υπόλοιπος θησαυρός των Πριαμιδών.
Εκείνος έρχεται αμέσως, με τα δύο μικρά του παιδιά.
Πριν μπει, η Εκάβη τον ρωτάει με ευγένεια πώς είναι ο Πολύδωρος. Της απαντάει ότι είναι μια χαρά.
Τους οδηγούν στη σκηνή των γυναικών, όπου κανένας άντρας δεν φοβάται.
Μέσα, οι Τρωαδίτισσες τους περικυκλώνουν. Άλλες θαυμάζουν το ύφασμα του μανδύα του, άλλες παίρνουν τα παιδιά στα χέρια τους — και έτσι τα απομακρύνουν από αυτόν.
Ύστερα βγάζουν μαχαίρια κρυμμένα και σκοτώνουν τα δύο αγόρια.
Και τον τυφλώνουν με τις πόρπες από τα ρούχα τους.
Ο Πολυμήστορας βγαίνει έξω στα τέσσερα, αιμόφυρτος, και ζητάει δίκη.
Ο Αγαμέμνονας τη δίνει. Ο Ευριπίδης στήνει έτσι, μέσα στα ερείπια της Τροίας, ένα κανονικό δικαστήριο: ο κατηγορούμενος μιλάει πρώτος, ύστερα η γυναίκα, και ο βασιλιάς αποφασίζει.
Η Εκάβη κερδίζει. Ο Αγαμέμνονας κρίνει ότι ο Θράκας σκότωσε παιδί φιλοξενούμενο για χρήματα, και ότι πλήρωσε δίκαια.
Ο τυφλός βασιλιάς, καθώς τον σέρνουν, λέει την τελευταία προφητεία του έργου.
Λέει στην Εκάβη ότι θα ανέβει στο κατάρτι του καραβιού και θα πέσει στη θάλασσα· ότι θα γίνει σκύλα με μάτια φωτιά· και ότι το σημείο όπου θα πέσει θα λέγεται για πάντα «Κυνός Σήμα» — το σήμα, ο τάφος, της σκύλας.
Οι θεατές το ήξεραν αυτό το ακρωτήρι. Ήταν πραγματικό, στα στενά του Ελλησπόντου, και τα καράβια το προσπερνούσαν κάθε μέρα.
Το έργο δεν λέει αν η Εκάβη έκανε σωστά.
Δείχνει όμως πολύ καθαρά τι της συνέβη: μια γυναίκα που στην πρώτη πράξη ζητάει δικαιοσύνη με επιχειρήματα, στην τελευταία σκοτώνει δύο παιδιά που δεν έφταιγαν σε τίποτα.
Και η μεταμόρφωσή της σε ζώο δεν είναι τιμωρία από θεό. Είναι το τέλος μιας διαδρομής που την έκανε μόνη της.